Nıemann-pıck tip C tanısı ile takip edilen hastaların epidemiyolojik, klinik, moleküler ve laboratuvar özellikleri ile lizosfingolipid düzeylerinin retrospektif analizi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYDAN YILMAZ SALAR
Danışman: Fatih Süheyl Ezgü
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Niemann Pick Tip C hastalığı, NPC1 ve NPC2 genlerinde otozomal resesif mutasyonlardan kaynaklanan nadir, ilerleyici bir hastalıktır. Hastalık nörovisseral tutulum gösterir, enzim eksikliği yoktur. Nörolojik belirtilerin başlama yaşı; hastalık ağırlığı, hastalık ilerleme hızı ve beklenen yaşam süresi için bir belirleyici olarak kabul edilmiştir. Hastalık ne kadar erken ve hızlı teşhis edilirse hastaların yaşam kalitesini artırmak daha erken mümkün olur. Henüz hastalığa özgü iyileştirici bir tedavi mevcut değildir ve onaylı tek tedavi miglustattır. Hastalığın yönetiminin temel dayanağı, multidisipliner ve multiprofesyonel uzman ekiplerince kullanılan semptomatik destekleyici tedavidir. Literatüründe Niemann Pick Tip C hastalığı ile ilgili demografik veriler, NPCCSS skoru ve laboratuar parametreleri ile lysosfingolipid değerlerini karşılaştıran makale sayısı sınırlıdır. Hastalarda klinik ağırlığın doğru belirlenmesi gerekmektedir. Literatürde klinik şiddetinin belirlenmesinde kullanılan spesifik bir biyobelirteç yoktur. NPCCSS vb. klinik ölçekler kullanılmaktadır. Kullanılan başlıca biyobelirteçler oksisteroller, Lyso-SM-509, Lyso-sfingomiyelin, Safra asit deriveleridir. Yapılan çalışmalarda Lyso SM509/Lyso SM oranının NP-C hastalarında arttığı görülmüştür. Çalışmamızda, Gazi Üniversitesi Çocuk Metabolizma Bilim Dalı'nda Niemann Pick Tip C tanısı ile izlenmekte olan hastalarda Lizosfingolipid düzeyi ile NPCCSS ve epidemiyolojik, klinik ve laboratuar özellikleri arasında korelasyon araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmaya dahil edilen olguların cinsiyet, yaş, tanı anında yaş, ilk başvuru yakınması, aile hikayesi, akrabalık derecesi, alınan medikal tedavi, ayrıntılı fizik muayene ve NPCCSS skoru ile ilgili bilgiler toplandı. Laboratuvar tetkiklerinden; tam kan sayımı, AST, ALT, GGT, bilirubin, albümin, INR ve lysosfingolipid değerleri arşivden tarandı. Bunun yanı sıra radyolojik ve genetik veriler elde edildi. Çalışmaya dahil edilen hastaların (sekizi erkek, sekizi kız) ve yaş ortalaması 9.5 ± 6.8 yıl idi. erken infantil dönemde üç hasta (%19), geç infantil dönemde dört hasta (%25), juvenil dönemde beş hasta (%31), nörolojik bulgusu olmayan grupta ise dört hasta (%25) mevcuttu. Çalışmamızda yetişkin dönemde hasta yoktu. Nörolojik bulgusu olanların %83.3'ünde VSBP saptandı. NPCCSS skoru ile lysosfingolipid değerleri arasında istatiksel anlamlılık saptanmadı. Alt kategorilerden bilişsel alanda skor arttıkça Lyso-SM509/Lyso-SM oranının azaldığı görüldü (p<0.05). Olgularımızın tümünde genetik analiz gerçekleştirildi. Hastalarda NPC1 geninde mutasyonlar saptandı. Genel olarak hastalarda saptanan varyantların dokuzu Human Gene Mutation Database (HGMD) veri tabanında birer mutasyon olarak tanımlanmıştı. Çalışmamız lyso-SM509/lyso-SM değerinin hastalığın tanımlanmasına yardımcı biyobelirteç olarak kullanılabileceğini desteklemektedir. Daha büyük örneklem sayısıyla ve hastaların tekrarlayan vizitlerindeki NPCSS ve lizosfingolipid paneli ile analizlerinin sonuçlarının değerlendirilmesiyle hastalığın izleminde ve prognozunun belirlenmesinde gelecekteki çalışmalara referans olacağını düşünmekteyiz. Anahtar Kelimeler: Niemann Pick Tip C, Lizosfingolipid paneli, Niemann Pick Tip C Klinik Şiddet Ölçeği, Lizozomal Depo Hastalıkları