İNTERSTİSYEL AKCİĞER TUTULUMU OLAN VE OLMAYAN SJÖGREN SENDROMU HASTALARINDA PEROKSİREDOKSİN-4, SÜRFAKTAN PROTEİN D SEVİYELERİ VE BU BELİRTEÇLERİN AKCİĞER TUTULUMU İLE ARASINDAKİ İLİŞKİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELVER SEMİN KAHRAMAN
Danışman: Abdulsamet Erden
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Sjögren sendromu (SJS), ekzokrin bezlerle birlikte çeşitli organ sistemlerini etkileyen kronik ve progresif bir otoimmün hastalıktır. İnterstisyel akciğer hastalığı (İAH), SJS'nin en önemli komplikasyonlarından biri olup, tanı-sında kullanılan tetkiklerin özgüllüğü ve duyarlılığı sınırlıdır. Sürfaktan proteini D (SP-D), inflamatuar süreçlerde serum düzeyleri artan ve akciğer yüzey gerili-mini düzenlemede görev alan bir proteindir. Peroksiredoksin 4 (PRDX4) ise ok-sidatif strese karşı koruyucu bir antioksidan enzimdir. Bu çalışma, SJS ile ilişkili İAH'lı hastalarda SP-D ve PRDX4 düzeylerini değerlendirmeyi ve bu biyobelir-teçlerin İAH tanısındaki potansiyel rollerini araştırmayı amaçlamaktadır. Yöntem: Mart–Temmuz 2024 tarihleri arasında Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi İç Hastalıkları Romatoloji Bölümü'ne başvuran Sistemik Sjögren Sendromu tanılı hastalar ile sağlıklı bireylerden oluşan kontrol grubu çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmaya, 31 İAH'lı SJS hastası, 28 İAH'sız SJS hastası ve 29 sağlıklı kontrol olmak üzere toplamda 88 kişi katılmıştır. Serum SP-D ve PRDX4 düzeyleri, ELISA yöntemi kullanılarak ölçülmüş ve kaydedil-miştir. Biyobelirteçlerin İAH tanısındaki duyarlılık ve özgüllüğünü değerlendir-mek amacıyla receiver operating characteristic (ROC) analizi yapılmıştır. Bulgular: Çalışmamızda, Sistemik Sjögren Sendromu (SJS) ile ilişkili interstisyel akciğer hastalığı (İAH) bulunan hastalarda serum PRDX4 ve SP-D düzeyleri, İAH bulunmayan SJS hastaları ve sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştı-rılmıştır. İAH grubunda PRDX4 düzeylerinin medyan değeri 12,5 ng/mL olarak saptanmış, bu değer İAH olmayan SJS grubunda 7,76 ng/mL, sağlıklı kontrol grubunda ise 7,52 ng/mL olarak bulunmuştur. Gruplar arasındaki bu fark istatis-tiksel olarak anlamlıdır (p < 0,001). Benzer şekilde, SP-D düzeylerinin medyan değeri İAH grubunda 236,22 ng/mL, İAH olmayan SJS grubunda 165,27 ng/mL, ve sağlıklı kontrol grubunda 153,05 ng/mL olarak ölçülmüş, bu farkın da istatis-tiksel olarak anlamlı olduğu gösterilmiştir (p < 0,001). Yapılan ROC analizi so-nucunda, SP-D için optimal eşik değeri 199 ng/mL (AUC: 0.89), PRDX4 için ise 10,0 ng/mL (AUC: 0.87) olarak belirlenmiştir. Bu analiz, her iki biyobelirtecin de İAH tanısında yüksek duyarlılık ve özgüllüğe sahip olduğunu göstermiştir. Sonuç: Bu çalışma, SP-D ve PRDX4'ün SJS'ye bağlı İAH tanısında po-tansiyel biyobelirteçler olarak kullanılabileceğini göstermektedir. Elde edilen sonuçlar, bu biyobelirteçlerin İAH tanısında duyarlılık ve özgüllüğe sahip oldu-ğunu ve SJS hastalarının takibinde kullanılabileceğini desteklemektedir. Bununla birlikte, bu biyobelirteçlerin klinik uygulamadaki değerinin tam olarak anlaşıla-bilmesi için daha geniş örneklem gruplarında ve uzun vadeli çalışmalarla değer-lendirilmesi gerekmektedir. Anahtar kelimeler: Sjögren sendromu, interstisyel akciğer hastalığı, sür-faktan protein- D, peroksiredoksin 4