Yargı Kararlarında Büyük Dil Modellerinin Başarım Değerlendirmesi: Türk Bilişim Hukuku Örneği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Bilişim Enstitüsü, Adli Bilişim, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ENGİN KEMAL SEVEN

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Murat Dörterler

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Türk hukuk sisteminde dava süreçlerinin uzunluğu sorununu yapay zekâ perspektifinden incelemekte ve büyük dil modellerinin (LLM) hukuk alanına entegrasyon potansiyelini değerlendirmektedir. Türk yargısında davaların sürüncemede kalması, adaletin gecikmesine ve bireylerin hak arama özgürlüğünün zedelenmesine yol açan temel sorunlardan biridir. Bu soruna çözüm arayışında dijitalleşme ve yapay zekâ tabanlı teknolojilerin sunduğu olanaklar giderek önem kazanmaktadır. Çalışma, yapay zekânın özellikle hukuki muhakeme ve karar analizi süreçlerinde nasıl bir rol üstlenebileceğini, verimlilik ve objektiflik bakımından ne tür katkılar sunabileceğini araştırmaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Bilişim hukuku alanından seçilen beş olay, yapay zekâ temelli bir LLM olan GPT tarafından yorumlanmış ve elde edilen çözümleme hâkim kararıyla karşılaştırılmıştır. Karşılaştırmalı analiz sonucunda, LLM'in mevcut haliyle hukuki muhakeme yürütme, kavramsal ilişki kurma ve gerekçeli sonuç üretme becerilerinin belirli bir düzeyde gelişmiş olduğu; ancak Türk hukukunun normatif yapısını, mevzuat dilini ve yargısal yorumu tam anlamıyla yansıtamadığı tespit edilmiştir. Çalışma, yapay zekânın hukukta kullanımını yalnızca teknik bir yenilik olarak değil, aynı zamanda hukuki sınırlarıyla birlikte değerlendirmektedir. Bu kapsamda şeffaflık, sorumluluk, yargı bağımsızlığı gibi ilkelerin önemine vurgu yapılmıştır. Sonuç olarak, LLM'lerin hukuk alanında karar destek aracı olarak kullanılabileceği, ancak nihai karar mercilerinde insan yargısının yerine geçemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.