İlköğretim II. kademe öğrencilerinde dijital oyun bağımlılığı, akademik erteleme ve özerk öğrenmenin incelenmesi (Konya örneği)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ABDURRAHİM DOĞAN
Danışman: Gürcü Erdamar
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:21.yüzyılda bilgisayar, cep telefonu, tablet vb dijital araçlar teknolojisi ile etkileşime girme durumu kişilerin hayatını etkilemektedir. Bu etkileşimin daha eğlenceli olması için tasarlanan oyunlar zamanla bağımlılığa dönüşmektedir. Bağımlılığa bağlı olarak yapması gereken görevlerini aksatan bireyler bazı zorluk veya problemlerle karşılaşmaktadır. Öğrenim çağında olanlar için bu görev ve sorumluluklardan en önemlisi akademik olanlardır. Bağımlı olma durumuna bağlı olarak zaman yönetiminde sorun yaşanabilmekte ve akademik görevlerde aksamalar veya ertelemeler meydana gelebilmektedir. Bağımlılık, zaman yönetimindeki zorluk veya sorun, akademik erteleme durumları öğrencinin "öz" kavramlarına kendi ile ilgili içsel dürtülerine olumsuz etki edebilmektedir. Özerk öğrenme kavramı bireyin kendi öğrenmeleri konusunda neyi, nasıl ve ne zaman öğreneceğine kendinin karar vermesidir. Bu araştırma ilköğretim ikinci kademede öğrenim gören öğrencilerin dijital oyun bağımlılık düzeyi, akademik erteleme davranışları ve özerk öğrenmeleri arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Konya'nın Kulu ilçesinde 2021-2022 Eğitim Öğretim yılında öğrenim gören 5-8.sınıf öğrencileri oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında Lemmens, Valkenburg ve Peter (2009) tarafından geliştirilen, Irmak ve Erdoğan (2015) tarafından Türkçe'ye uyarlanan Dijital Oyun Bağımlılığı Ölçeği (DOBÖ-7), Çakıcı (2003) tarafından geliştirilen Akademik Erteleme Ölçeği (AEÖ), Macaskill ve Taylor'un (2010) geliştirdiği Arslan ve Yurdakul'un (2015) Türkçe'ye uyarladığı Özerk Öğrenme Ölçeği (ÖÖÖ) ve araştırmacı tarafından hazırlanan Demografik Bilgi Formu kullanılmıştır. Araştırmaya 230 kız ve 186 erkek olmak üzere 416 öğrenci katılmıştır. Verilerin analizi Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) 23.0 programından yararlanılarak yapılmıştır. Verilerin çözümlenmesinde varyans analizi (ANOVA); t-testi ve Pearson Korelasyon analizi kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda Dijital Oyun Bağımlılığı ölçeğinden alınan puan ortalaması öğrencilerin bağımlılık düzeyinde olmadığını ve orta düzeyin altında bir puan ortalamasına sahip olduklarını ortaya koymuştur. Akademik Erteleme Ölçeği'nden aldıkları ortalama puan, öğrencilerin orta seviyede bir erteleme davranışı gösterdiklerini, sorumluluklarını erteleme davranışı puan ortalamalarının yarıdan fazla olduğunu göstermektedir. Ayrıca özerk öğrenme ölçeğinden alınan puanlara göre öğrenciler, öğrenme konusunda kendilerini yeterli ve iyi düzeyde gördüklerini ifade etmişlerdir. Öğrencilerin Dijital Oyun Bağımlılığı Ölçeği puanları ile Akademik Erteleme Ölçeği ve Özerk Öğrenme Ölçeği puanları ve Özerk Öğrenme Ölçeği alt boyutları puanları arasında anlamlı bir ilişki ortaya çıkmıştır. Demografik bilgilere göre üç ölçekte de cinsiyete göre anlamlı farklılık bulunmaktadır. Öğrencilerin akademik erteleme durumlarına bakıldığında erkek öğrencilerin daha fazla erteleme yaptığı, daha çok dijital oyun oynadığı ve özerk öğrenme puanlarının düşük olduğu görülmektedir. Sınıf düzeyine göre akademik erteleme ve dijital oyun oynama anlamlı bir farklılık göstermezken özerk öğrenme düzeyinde beşinci sınıflar ile sekizinci sınıflar arasında anlamlı bir farklılık ortaya çıkmıştır. Öğrencilerin akademik erteleme ölçeği ve özerk öğrenme ölçeği puanları kardeş sayısına göre anlamlı bir farklılık göstermezken, dijital oyun bağımlılığı ölçeği puanları kardeş sayısına göre anlamlı bir farklılık göstermiştir. Kardeşi olmayan öğrencilerin dijital oyun bağımlılığı puanları, bir ve iki kardeşi olan öğrencilerin puanlarına göre anlamlı düzeyde daha yüksek çıkmıştır. Öğrencilerin akademik erteleme ölçeği puanları akıllı telefonu olma durumuna göre anlamlı bir farklılık göstermezken dijital oyun bağımlılığı ölçeği ve özerk öğrenme ölçeği arasında anlamlı bir farklılık vardır. Akıllı telefonu olmayan öğrencilerin Dijital Oyun Bağımlılığı Ölçeği puanları akıllı telefonu olan ya da ortak akıllı telefon kullanan öğrencilere göre daha düşüktür. Akademik erteleme ölçeği puanları ekran başında geçirilen süreye göre anlamlı bir farklılık göstermezken Dijital oyun bağımlılığı ölçeği ve özerk öğrenme ölçeği puanları ekran başında geçirilen süreye göre anlamlı bir farklılık göstermektedir. Dijital oyun bağımlılığı ölçeğinden alınan puanlara bakıldığında oynanan süre arttıkça ölçekten alınan puan da artmakta ve bağımlılık seviyesine doğru yaklaşılmaktadır. Ebeveyni oyun oynayan öğrencilerin Dijital Oyun Bağımlılığı Ölçeği puanları, ebeveynleri oyun oynamayanlara göre anlamlı bir şekilde daha yüksektir. Araştırmanın sonunda şu önerilere yer verilmiştir: Öğrenme ortamlarında öğrenci özerkliğini destekleyen uygulamalara daha fazla yer verilmelidir. Günlük plan yapılarak oyun bağımlılığı azaltılabilir ve işlerin aksamaması sağlanabilir. Çocuklar, veliler ve öğretmenler seminer, kamu spotu, diziler veya sosyal medya aracılığı ile bilgilendirilebilir. Sorumluluk kazandırılması konusunda aileler eğitim ortamına daha aktif dahil edilebilir.