İlkokul 3. sınıf öğrencilerinin okuma alışkanlığını geliştirmeye yönelik bir eylem araştırması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Gazi Eğitim Fakültesi, Temel Eğitim, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ebumüslüm Aksoy
Danışman: Mustafa Yıldız
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmada, ilkokul üçüncü sınıf öğrencilerinin okuma alışkanlığını geliştirmeye yönelik bir program hazırlanmış ve bu programın öğrencilerin okuma alışkanlığı, okuma becerileri, okuduğunu anlama düzeyleri ve okur benlik algılarının gelişimine etkisine odaklanılmıştır. Nitel araştırma desenlerinden eylem araştırması deseniyle gerçekleştirilen çalışma, 2023-2024 eğitim öğretim yılı birinci döneminde Gaziantep ili Şehitkamil ilçesinde bulunan resmi bir ilkokulun üçüncü sınıfta eğitim öğretime devam eden 32 öğrenciyle yürütülmüştür. Uygulama öncesi durum tespiti ve ihtiyaç analizi için literatür taraması yapılmış, uygulama yapılacak sınıfın öğretmeni ve velileri ile görüşmeler yapılmıştır. Etkinliklerle ilgili kazanımları belirlemek için Türkçe Dersi Öğretim Program'larındaki kazanımlar incelenmiş ve etkinliklere uygun kazanımlar seçilmiştir. İhtiyaç analizi ve durum tespiti süreci tamamlandıktan sonra okuma alışkanlığı geliştirme eylem planı (OKAGEP) hazırlanmıştır. Araştırmada uygulama öncesi ve sonrası veri toplama aracı olarak Okuma Alışkanlığı Ölçeği, Okur Benlik Algısı Ölçeği, Okuma Hakkında Düşünceler Anketi, Okuduğunu Anlama Testi ve Akıcı Okuma Becerilerini Değerlendirme Formu uygulanmıştır. Uygulama sırasında eylem izleme planı, okuma etkinlikleri takip çizelgesi, araştırmacı notları ve gözlemleri, öğrencilere ait çalışmalar, ödevler, kelime defteri, kitap okuma takip çizelgesi, öğrenci ve araştırmacı günlükleri gibi araçlarla veriler toplanmış ve araştırma süreci izlenmiştir. OKAGEP temel okuma etkinlikleri ve destekleyici etkinlikler olmak üzere okuma alışkanlığını kazandırmaya ve geliştirmeye yönelik etkinliklerden oluşmaktadır. OKAGEP uygulaması 14 hafta boyunca haftalık dört saat olmak üzere toplamda 56 saat uygulanmıştır. Uygulama sonunda, uygulama öncesinde kullanılan veri toplama araçlarıyla yeniden veri toplanmıştır. Ayrıca OKAGEP uygulama sürecinin etkililiği ve sürece ilişkin yarı yapılandırılmış görüşme formlarıyla öğretmen, öğrenci ve velilerden veri toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde IBM SPSS 22 ve AMOS 23 programları kullanılmıştır. Bu programlardan betimsel istatistikler, ortalama, yüzde değerler ve eşli gruplar t- Testi kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde betimsel ve içerik analizi yöntemleri kullanılmıştır. Uygulama sırasında kullanılan veri toplama araçlarından elde edilen verilerle araştırma süreci ve ortamı hakkında bilgi verilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, öğrencilerin okuma alışkanlıkları gelişmiş, akıcı okuma becerileri tüm alt bileşenlerde artmış, okur benlik algıları pozitif seyretmiş, okuduğunu anlama düzeyi yüzdeleri artmıştır. Araştırma sonunda, öğrencilerin okuma miktarı ve sürelerinde artış olmuş; okumaya ilişkin düşünce ve tutumları olumlu yönde gelişim göstermiştir. Öğretmen, öğrenci ve veli görüşlerine göre OKAGEP okuma alışkanlığının gelişiminde etkili olmuştur. Öğrencilerin; okuma motivasyonunu, akademik başarı düzeylerini, okumaya ilişkin farkındalıklarını artırmış ve onlara okumaya ilişkin zevkle katıldıkları etkinliklere erişim imkânı sağlamıştır.