Makine öğrenmesi teknikleri kullanılarak çocukluk çağı dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun tahmin edilmesine yönelik uzman sistem tasarımı

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Bilişim Enstitüsü, Bilgisayar Eğitimi, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HANİFE GÖKER

Danışman: HAKAN TEKEDERE

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma ile alan uzmanlarının, öğretmenlerin ve ebeveynlerin rahatlıkla kullanabileceği çocukluk çağı dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun öngörülmesine yönelik tanı çıkarımı yapabilen bir dinamik uzman sistem modeli geliştirilmiştir. Bu kapsamda, bozukluğun tanısına yönelik alan uzmanlarının karmaşık ve deneyim gerektiren karar verme süreci geliştirilen uzman sisteme aktarılmıştır. Çalışmada gereksinim analizi yapılarak çocukluk çağının en sık görülen psikiyatrik bozukluklarından olan dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu çalışmanın konusu olarak seçilmiştir. Sistemi geliştirme sürecinde, çevik yazılım süreç modeli benimsenmiştir. Geliştirilen sistem bilgi tabanı, çıkarım mekanizması ve açıklama birimi olmak üzere üç temel kısımdan oluşmaktadır. Veri kümeleri nitelikler ve kayıtlar olmak üzere bilgi tabanına kaydedilmiştir. Nitelikler alan uzmanları (çocuk psikiyatristleri) tarafından belirlenirken, kayıtlar Gazi Hastanesi Çocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalından alınan kliniksel hasta verilerinden oluşmaktadır. Geliştirilen sistemin çıkarım mekanizması kısmında Naive Bayes algoritması kullanılarak bilgi tabanının dinamik olarak yenilenmesinin sağlanması çalışmanın ayırt edici özelliğidir. Bu sayede sistem, daha önceden kayıtlı olmayan yeni bir durum ile karşılaştığında; mevcut kayıtlardan faydalanarak yeni kaydın hangi sınıfa ait olduğunu tahmin edebilmektedir. Gerçek veriler ile sistem eğitilmiş ve performansı test edilmiştir. Çalışmanın sonucunda sistemin performansının model başarım kriterlerine (%95,55 doğruluk, 0,942 kesinlik, 0,98 duyarlılık, 0,925 özgüllük, 0,961 f ölçütü ve 0,99 roc değeri) göre oldukça yüksek olduğu tespit edilmiştir.