Oral östrojen replasman tedavisi alan postmenapozal kadınlarda, AOPP (ileri düzey protein peroksidasyonu), malondialdehit ve okside LDL ölçümü ile kardiyovasküler risk tayini
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Cerrahi Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2006
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TANSEL ÇAKIR
Danışman: AHMET ERDEM
Özet:VI. ÖZET Postmenopozal dönemde azalmış doğal östrojeni kompanse etmek için "Hormon Replasman Tedavisi" uygulanmaktadır. Östrojen replasman tedavisinin serum lipid profili ile lipid ve protein oksidasyon ürünlerine olan etkilerinin bilinmesi bu tedavinin kardiyovasküler risk yönünden etkilerinin değerlendirilmesine ışık tutacaktır. Bu çalışmada menopozdaki hastalara farklı hormon replasman tedavi protokolleri verilerek okside LDL, MDA, AOPP ve diğer kardiyovasküler risk belirteçleri değerlendirilmiştir. Çalışma grubundaki toplam 84 hasta 5 gruba ayrılmış; histerektomize olan hastalardan oluşturulan gruba sadece sürekli 0.625 mg konjuge östrojen (Premarin 0.625 mg draje / gün) ve uterusu olan kadınlardan oluşan diğer 3 tedavi grubundaki hastalara ise sürekli 0.625 mg konjuge östrojen + 2.5 mg medroksiprogesteron asetat (Premelle 2.5 mg draje / gün) ve 1 mg estradiol + 2 mg drospirenon (Angeliq tablet / gün) ve 20 mg black cohosh ekstresi (Klimadynon film tablet, 2 tablet / gün) verilmiştir. Beşinci grubu ise herhangi bir tedavi almayan kontrol grubu hastalar oluşturmuştur. Hasta ve kontrol gruplarında tedavi öncesi ve tedavinin 3. ayında kardiyovasküler risk belirteçleri prospektif olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca, tedavi sonrası 3. ayda elde edilen değerlerin bazal değerlere göre yüzde değişimleri gruplar arasında ve kontrol grubunda karşılaştırılmıştır. Tüm gruplarda; tedavi öncesi ortalama total kolesterol, LDL kolesterol, VLDL kolesterol, HDL kolesterol, total trigliserit, okside LDL, MDA seviyeleri açısından değerlendirildiğinde, gruplar arasında bazal değerler yönünden istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmemiştir (p > 0.05). Bazal AOPP değerlerinde ise 20 mg black cohosh ekstresi alan grup ile kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmiştir (p=0.029). 53Total kolesterol'ün bazal ve 3. ay değerleri karşılaştırıldığında; tek başına sürekli 0.625 mg konjuge östrojen (p=0.001), sürekli 0.625 mg konjuge östrojen + 2.5 mg medroksiprogesteron asetat (p=0.001), 1 mg estradiol + 2 mg drospirenon (P=0.012) ve 20 mg black cohosh ekstresi (P=0.027) verilen gruplarda istatistiksel olarak anlamlı bir azalma bulunmuştur. LDL'nin bazal ve 3. ay değerleri karşılaştırıldığında; tek başına sürekli 0.625 mg konjuge östrojen (p=0.001), sürekli 0.625 mg konjuge östrojen + 2.5 mg medroksiprogesteron asetat (p=0.001), 1 mg estradiol + 2 mg drospirenon (p=0.001), ve 20 mg black cohosh ekstresi (p=0.001), verilen gruplarda istatistiksel olarak anlamlı bir azalma bulunmuştur. Total kolesteroldeki bazal ve 3. aydaki değerlerin değişim yüzdelerinin farkının sadece tek başına sürekli 0.625 mg konjuge östrojen (p=0.001) verilen grupta kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı olduğu, LDL kolesteroldeki bazal ve 3. aydaki değerlerin değişim yüzdelerinin farkının ise tek başına sürekli 0.625 mg konjuge östrojen (p=0.001) ve 1 mg estradiol + 2 mg drospirenon (p=0.009) verilen gruplarda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur. HDL'nin bazal ve 3. ay değerleri karşılaştırıldığında sürekli 0.625 mg konjuge östrojen (p=0.003), sürekli 0.625 mg konjuge östrojen + 2.5 mg medroksiprogesteron asetat (p=0.022), 1 mg estradiol + 2 mg drospirenon (p=0.003) ve 20 mg black cohosh ekstresi (p=0.05) verilen gruplarda istatistiksel olarak anlamlı bir artma bulunmuştur. HDL kolesteroldeki bazal ve 3. aydaki değerlerin değişim yüzdelerinin farkının ise sürekli 0.625 mg konjuge östrojen (p=0.007) ve 1 mg estradiol + 2 mg drospirenon (p=0.003) verilen gruplarda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur. VLDL'nin bazal ve 3. ay değerleri karşılaştırıldığında sadece sürekli 0.625 mg konjuge östrojen + 2.5 mg medroksiprogesteron asetat, istatistiksel olarak anlamlı bir azalma bulunmuştur (p=0.029). Trigliserit'in bazal ve 3. ay değerleri karşılaştırıldığında tek başına sürekli 0.625 mg konjuge östrojen (p=0.001) ve 1 mg estradiol + 2 mg drospirenon (p=0.038) verilen gruplarda istatistiksel olarak anlamlı bir artma, 20 mg black cohosh ekstresi (p=0.011) verilen grupta ise istatistiksel olarak anlamlı bir azalma bulunmuştur. Trigliserit 54düzeylerindeki bazal ve 3. aydaki değerlerin değişim yüzdelerinin farkının ise sadece tek başına sürekli 0.625 mg konjuge östrojen (p=0.001) kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı olduğu bulunmuştur. Malondialdehit ve okside LDL'nin bazal ve 3. ay değerleri karşılaştırıldığında sadece tek başına sürekli 0.625 mg konjuge östrojen (MDA için p=0.001, okside LDL için p=0.014) verilen grupta istatistiksel olarak anlamlı bir azalma bulunmuştur. AOPP'nin bazal ve 3. ay değerleri karşılaştırıldığında sürekli 0.625 mg konjuge östrojen + 2.5 mg medroksiprogesteron asetat (p=0.037) ve 1 mg östradiol + 2 mg drospirenon (p=0.001) verilen gruplarda istatistiksel olarak anlamlı bir azalma bulunmuştur. MDA, okside LDL ve AOPP için tedavi sonrası 3. ayda elde edilen değerlerin bazal değerlere gore yüzde değişimlerinin kontrol grubuna göre karşılaştırılmasında hiçbir parametre için istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilememiştir (p>0.05). Sonuç olarak; HRT'de kullanılan östrojenlerin kardiyovasküler risk yönünden lipid parametreleri üzerine olumlu etkilerinin (total kolesterol azalışı ve HDL artışı) kontrol grubuna göre saf konjuge östrojen veya 1 mg östradiol + 2 mg drospirenon verilen gruplarda belirgin olması, trigliserit düzeyine olan beklenen olumsuz etkilerinin ise sadece saf konjuge estrojen alan grupta olduğunun görülmüş olması; MDA ve okside LDL'nin sadece tek başına östrojen içeren tedavi kolunda azalmış olması; ve östrojen + progesteron veya black cohosh içeren tedavi kollarında ise anlamlı bir değişiklik izlenmemesi östrojenin tek başına bilinen antioksidatif ve antiateroslerotik ve progesteronun aterosklerotik veya prooksidatif öne sürülen etkilerini destekleyen bulgulardır. AOPP üzerine HRT'nin etkilerini anlayabilmek için daha geniş katılımlı randomize çalışmalara ihtiyaç vardır. Ancak, diğer oksidatif stress belirteçlerine gore lipid düzeyleri ile korelasyonunun daha iyi olması klinik kullanılabilirliği yönünden olumlu bir bulgudur. 55Black cohosh'un lipid profili üzerine yararlı etkileri tespit edilmiştir. Lipid peroksidasyonunun belirteçleri olan malondialdehit ve okside LDL ve de AOPP üzerine ise herhangi bir etkisi - en azından kısa dönemde- olmadığı görülmüştür. Black cohosh'un kardiyovasküler risk belirteçleri üzerine olan uzun dönem etkilerinin değerlendirilmesi için yeni çalışmalara ihtiyaç vardır. 56