Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF GÜLÇİÇEK ABBASOĞLU TOPA
Danışman: Hayrunnisa Bolay Belen
Özet:
İlaç Aşırı Kullanım Baş ağrısı (İAKB) non-steroid anti inflamatuar ilaçlar (NSAİİ) gibi ağrı kesici ilaçların uzun süreli kullanımı ile özellikle migren hastalarında gelişen sekonder kronik bir baş ağrısıdır. Yeni araştırmalarımız nöroinflamasyonun ve bağırsak geçirgenliğinin önemli rolünü İAKBde göstermiştir. Bu çalışmada İAKB 'nin patogenezinde trigeminal ganglionda (TG) nöroinflamasyonun ve ilaç detoksifikasyonunda görevli sulfotransferaz (SULT1A1) enzimindeki değişikliklerin deneysel İAKB modelinde incelenmesi amaçlandı. Klinik durumla uyumlu olarak dişi sıçanlar tercih edildi ve NSAİİ (Piroksikam) oral yolla uygulanarak İAKB modeli oluşturuldu. Spraque Dawley cinsi sıçanlara (16 kontrol + 16 İAKB) 5 hafta süreyle günlük oral NSAİİ (Piroksikam 10 mg/ kg) veya taşıyıcı (su 1 ml/kg) verildi. Ağrı ile ilişkili davranışlar değerlendirildi. Tüm davranış analizleri tedaviden önce ve sonra tekrarlandı. Sıçan trigeminal ganglionunda kalsitonin geni ile ilişkili peptid (CGRP) ve SULT1A1 seviyeleri ile hücresel yerleşimleri ve ayrıca inflamasyon ve mitokondrial stres belirteçleri olarak hipoksi ile indüklenen faktör 1 alpha (HIF-1α) ile alarm ve proinflamatuvar protein high mobility group box 1 (HMGB1) immunohistokimya ve Western Blot ile incelendi. Davranış deneyleri İAKB grubunda ağrı ile ilişkili tımarlama süreleri ve kafa silkme sayılarının ve periorbital mekanik allodininin kontrole kıyasla arttığını gösterdi. Trigeminal ganglionun oftalmik dalının immünohistokimya incelemesi sonucunda; SULT1A1'in, TG nöron sitoplazmalarında yerleştiği, uydu glia (SGC) hücrelerinde bulunmadığı görüldü. İAKB grubunda SULT1A1'in kontrole kıyasla azaldığı saptandı. CGRP pozitif hücrelerin trigeminal ganglion nöronları olduğu saptandı. CGRP immünoreaktif nöron sayısı İAKB grubunda kontrole kıyasla istatistiksel anlamlı arttı. HMGB1 immünoreaktivitesi ise nöronlar ve SGC hücrelerinde pozitif bulundu. HMGB1; TG nöronları ve uydu glia hücrelerinde (SGC) sitoplazma ve çekirdekte yerleşirken İAKB'de sitoplazmik translokasyon arttı. Western blot çalışması ise İAKB grubunda kontrole kıyasla HMGB1 protein miktarının arttığına işaret etti.HIF-1α immünoreaktivitesi hem nöronlar hem de SGC hücrelerinde pozitif bulundu. HIF-1α kontrol grubunda baskın olarak sitoplazmik yerleşim gösterirken, İAKB grubunda uzun süreli ve düzenli piroksikam maruziyeti çekirdeğe translokasyonun artmasına neden oldu. HIF-1α protein ekspresyon seviyeleri İAKB'de kontrol grubuna göre yüksek bulundu. İAKB TG nöron ve uydu glialarda belirgin nöroinflamasyona ve nosiseptif nöronlarda ağrı ile ilişkili nöropeptid CGRP artışına ve SULT1A1 azalmasına yol açmaktadır. İAKB' de trigeminal duyarlılaşma ve nosiseptif yanıtın idamesine nöroinflamasyon ile ilaç ve nörotransmitter metabolizmasındaki bozulma katkıda bulunabilir.