2 ay-18 yaş aralığındaki hastaneye başvuran çocuklarda malnütrisyonun üst orta kol çevresi z skoru bandı kullanılarak değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BETÜL ERDOĞDU
Danışman: İlyas Okur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Beslenme durumunun değerlendirilmesi, bireylerin büyüme, gelişim ve bilişsel işlevleri üzerinde önemli bir etkiye sahip olan bir parametredir Akut malnütrisyon, proteinin ve kalorinin yetersiz olduğu bir beslenme sonucu ortaya çıkan ve çoğunlukla süt çocukları ile küçük yaş grubundaki çocuklarda görülen, enfeksiyonların da sıklıkla eşlik ettiği bir patolojik sendrom grubudur. Malnütrisyon tanısında genellikle antropometrik ve biyokimyasal değerlendirmeler kullanılmaktadır. Bu antropometrik göstergeler, yaşa göre ağırlık (YGA), yaşa göre boy (YGB), boya göre ağırlık (BGA) ve vücut kitle indeksi (VKİ) olarak sıralanabilir. Diğer önemli bir antropometrik ölçüm, üst orta kol çevresi (ÜOKÇ) ölçümüdür. Yeni ÜOKÇ Z skoru bantları ölçümün kolay, ekonomik ve özel bir uzmanlık gerektirmemesi, ayrıca değerlendirme için persentil eğrilerine ihtiyaç duyulmaması saha çalışmalarında tercih edilmesini sağlamıştır. Yeni ÜOKÇ-z skoru bandının Türk toplumundaki çocuklar üzerinde malnütrisyonu belirlemede kullanılan standart yöntemlerin belirleyiciliği ile aynı doğrultuda bir gösterge olarak kullanılabileceği hipotezi test edilmesi planlanmaktadır. Yöntem: Çalışmamıza Mart 2024 ile Ekim 2024 tarihleri arasında Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Genel Pediatri polikliniklerine herhangi bir şikayetle başvuran 2 ay-18 yaş arasındaki 3000 çocuk çalışmaya dahil edilmiştir. Örnekleme grubunun seçiminde basit tesadüfi (rastgele) örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırma verisi SPSS 29.0.2 istatistik paket programı aracılığıyla değerlendirilmiştir. Sürekli değişkenlerin normal dağılıma uygunluğu görsel (histogram ve olasılık grafikleri) ve analitik yöntemler (Kolmogorov-Smirnov/Shapiro-Wilk testleri) kullanılarak değerlendirilmiştir. Kategorik değişkenler Ki-kare testi ile değerlendirilmiştir. İki değişken arasındaki ilişkiyi değerlendirmek amacıyla Pearson Korelasyon Analizi uygulanmış ve her bir alt grup için ayrı korelasyon katsayıları (r) hesaplanmıştır. Korelasyon katsayılarının istatistiksel anlamlılığı, p<0,001 düzeyi esas alınarak değerlendirilmiştir. Üst orta kol çevresi değerlerinin malnütrisyon öngörmede tanısal karar verdirici özellikleri Receiver Operating Characteristics (ROC) eğrisi analizi ile incelenmiştir. Anlamlı sınır değerlerinin varlığında bu sınırların sensitivitesi, spesifite, pozitif prediktif değer, negatif prediktif değerleri hesaplanmıştır. Bulgular: 5 yaş altı hastaların BGA'a göre saptanan malnütrisyon durumunu tahmin etmede kullanılan üst orta kol çevresi z skoru değerlerinin ROC analizi sonuçlarına göre, eşik değer 16,95 olarak bulunmuştur. Sensitivitesi %68,5 ve spesifitesi ise %63,7 olarak belirlenmiştir (p<0.05). 5 yaş üstü hastaların VKİ'e göre saptanan malnütrisyon durumunu tahmin etmede kullanılan üst orta kol çevresi z skoru değerlerinin ROC analizi sonuçlarına göre, eşik değer 21,55 olarak bulunmuştur. Sensitivitesi %73,5 ve spesifitesi ise %71,5 olarak belirlenmiştir (p<0.05). Bu analizler ÜOKÇ z-skoru bandının iyi bir ayırt edici güce sahip olduğunu ve güvenilir, anlamlı bir test olduğunu göstermiştir. Sonuç: ÜOKÇ Z-skoru bandının hem kullanım kolaylığı ve erişilebilirliği hem de geleneksel yöntemlerle uyumlu sonuçlar sağlaması nedeniyle, malnütrisyonun tespitinde etkili bir araç olarak değerlendirilebileceği düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: Malnütrisyon; üst orta kol çevresi, malnütrisyon sınıflamaları