Kimyasal Kuruluşlarda Proses Kazalarının Domino Etkilerine Yönelik Güvenlik Mesafelerinin Belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ceylan GEÇER
Danışman: Saliha Çetinyokuş
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Domino kazası, birincil senaryonun büyümesi ve birçok tesise zincirleme dağılması ile gerçekleşen büyük endüstriyel kaza türüdür. Eskalasyon etkilerinin güvenilir olarak kabul edilebileceği minimum mesafe "güvenlik mesafesi" olarak tanımlanır ve bu mesafe birincil senaryolardan daha ciddi etkiler içeren ikincil senaryoların meydana gelmemesi için eşik mesafedir. Bu tez çalışmasında, kimyasal kuruluşlarda proses kazalarının domino etkilerine yönelik güvenlik mesafelerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, geçmiş domino kazalarının analizi, domino senaryolarının oluşturulması, domino etkileri için eşik değerlerin tespiti ve eşik değer temelli fiziksel etkilerin belirlenmesi aşamalarına dayanan yeni bir metodoloji önerisi getirilmiştir. Önerilen metodolojinin saha uygulaması da gerçekleştirilmiştir. Domino kazalarının analizinden domino etkisi unsurları olan birinci senaryo, eskalasyon vektörü ve ikincil senaryo(lar) tespit edilmiştir. Bu unsurlara dayanan domino senaryoları kimyasal kuruluşlar için oluşturulmuştur. Diğer ülke uygulamaları, standartlar ve bilimsel çalışmalar üzerinden yeni güvenlik mesafesi temelli eşik değerler önerilmiştir. Domino kazaları için senaryo edilen tüm birincil senaryoları kapsar nitelikte güvenlik mesafeleri ile ilişkilendirilecek korelasyonel hesaplamalar ortaya konulmuştur. Saha uygulaması ile kantitatif olarak kuruluşun domino kaza riski belirlenmiş, önerilen metodolojinin etkinliği gösterilmiştir.