Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Nurcan DÜZGÜN
Danışman: Satı Demir
Özet:
Bu çalışma, şizofreni tanılı bireylerde Watson’ın İnsan Bakım Modeli (WİBM)’ne temellendirilmiş görsel sanatlar grup terapisinin algılanan sosyal destek ve işlevsel iyileşme üzerine etkisinin değerlendirilmesi amacıyla randomize kontrollü olarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma, Ekim 2022 - Şubat 2023 tarihleri arasında Yenimahalle Toplum Ruh Sağlığı Merkezi’nde yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini içleme kriterlerini karşılayan ve basit rastgele randomizasyon yöntemi ile belirlenen müdahale (n=34) ve kontrol grubu (n=33) olmak üzere toplam 67 şizofreni tanılı birey oluşturmuştur. Müdahale grubuna üç grup şeklinde haftada bir gün, ortalama 90 dakika süren, toplam altı oturumdan oluşan WİBM’ye temellendirilmiş görsel sanatlar grup terapisi uygulanmıştır. Kontrol grubu ise yalnızca kurumdaki rutin takip, tedavi ve uygulamalara katılmıştır. Müdahale ve kontrol grubu terapi öncesi (ön test), terapi sonrası (son test) ve bir ay sonrasında (izlem) ''Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ)'' ve ''Şizofrenide İşlevsel İyileşme Ölçeği (ŞİİÖ)'' ile değerlendirilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde ki-kare testi, t-testi, Mann Whitney U testi, tekrarlı ölçümler varyans analizi, pearson korelasyon analizi ve regresyon analizi kullanılmıştır. Terapi öncesi müdahale ve kontrol grubundaki katılımcıların tanımlayıcı özellikleri ile ÇBASDÖ ve ŞİİÖ ön test puanları benzerdir. Terapi sonrasında müdahale grubundaki bireylerin son test ve izlem değerlendirmesinde ÇBASDÖ ve ŞİİÖ puan ortalamalarının anlamlı düzeyde arttığı (p<0,05), kontrol grubunda ise olumlu yönde bir fark olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca, şizofreni tanılı bireylerin algıladıkları sosyal destek arttıkça işlevsel iyileşmelerinin de arttığı saptanmıştır. Böylece, şizofreni tanılı bireylere uygulanan WİBM’ye temellendirilmiş görsel sanatlar grup terapisinin algılanan sosyal destek ve işlevsel iyileşmeyi arttırdığı (p<0,05) sonucuna ulaşılmıştır. Buradan hareketle WİBM’ye temellendirilmiş görsel sanatlar grup terapisinin TRSM’lerin rutin programlarına entegre edilmesi ve şizofreni tanılı bireylerde kullanılması önerilebilir. Bu çalışma, clinictrials.gov adresine kayıtlıdır, NCT05954208.
Anahtar Kelimeler : Algılanan sosyal destek, Görsel sanatlar terapisi, Grup terapisi, Hemşirelik, Hemşirelik modeli, İşlevsel İyileşme, Randomize kontrollü çalışma, Şizofreni