Yeni İtfaiye İstasyonu Lokasyonlarının CBS ile Entegre Çok Kriterli Karar Verme Tekniği Kullanılarak Seçimi: Ankara İli Örneği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Hakan Bağcı

Danışman: Saliha Çetinyokuş

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Acil durumlara hızlı müdahalede, itfaiye istasyonları konumu son derece önemlidir. Günümüzde, nüfus artışı, ulaşım ağları, teknolojik gelişmeler gibi çeşitli sebeplerden dolayı itfaiye istasyonları yetersiz kalmaktadır. Yeni istasyonların kurulması bu yetersizliği önlemede bir çözüm sunabilir. Bu çalışmada, yeni itfaiye istasyonu lokasyonlarının CBS (Coğrafi Bilgi Sistemi) ile entegre çok kriterli karar verme tekniği kullanılarak seçimi amaçlanmıştır. Bu amaçla, Ankara ili özelinde geçmiş yangın kazalarının analizi, AHP yöntemi üzerinden lokasyon seçimine yönelik kriterlerin değerlendirilmesi ve itfaiye lokasyonlarının önceliklendirilmesi gerçekleştirilmiştir. Ankara'da 2020-2024 yılları arasında 49030 yangın meydana gelmiştir. İtfai olayların en fazla yaşandığı ilçeler sırasıyla Altındağ, Yenimahalle, Çankaya ve Mamak olarak tespit edilmiştir. İlgili yıllar için acil duruma ortalama varış süresi 9,68 dakika olarak belirlenmiştir. Risk, ulaşım, kaynaklar, arazi ve tehlike olmak üzere beş ana kriter tespit edilmiştir. Her bir ana kriter için alt kriterler oluşturulmuştur. Uzman görüşleri üzerinden "Tehlike", %39 önem ile yer seçiminde en önemli ana kriter olarak öne çıkmıştır. Bunu sırasıyla %35 ile "Risk" ve %14 ile "Ulaşım" ana kriterleri izlemiştir. Alt kriterlere ait ikili karşılaştırmalar sonucunda ise %40' lık oranla "Kaynaklar" kriterine ait "Doğal su kaynağı/şebeke suyu varlığı"; "Tehlike" kriterine ait "Yangın" en önemli alt kriterler olarak belirlenmiştir. Ankara' da ki alternatif 3 istasyonda (A, B, C) en yüksek puanı, Karapürçek' de bulunan B istasyonu (0,372) almıştır. AHP' nin itfaiye istasyonu yer seçimi problemi için uygun olduğu gösterilmiştir. Farklı nitelikteki karar vericilerin düşünce ve yargılarının birlikte değerlendirilmesiyle objektif sonuçlar elde edilmiştir.