Erken ve geç dönem psikoz hastalarında otistik belirti şiddeti ile frontal lob fonksiyonları, içselleştirilmiş damgalanma ve içgörü arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DOĞA YÖNTEM AYKURT
Danışman: Aslı Kuruoğlu, Buket Koparal
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu kesitsel araştırma, psikotik bozukluk tanılı bireylerde otistik belirti şidde-tinin yürütücü işlevler, içselleştirilmiş damgalanma ve içgörü ile ilişkisini incelemeyi ve bu ilişkileri hastalığın erken ve geç dönemleri arasında karşılaştırmalı olarak de-ğerlendirmeyi amaçlamaktadır. Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Has-talıkları Anabilim Dalı'na ayaktan başvuran ya da yatarak tedavi gören, kriterlere uygun 140 psikotik bozukluk hastası çalışmaya dahil edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen hastalar kritik periyod hipotezi ile uyumlu şekilde hastalık sürelerine göre erken (N=55) ve geç dönem (N=85) olarak iki gruba ayrılmıştır. Gruplar sosyode-mografik ve klinik özellikleri açısından karşılaştırılmıştır. Otistik belirtilerin içselleş-tirilmiş damgalanma, içgörü, yürütücü işlevler üzerine etkisini inceleme amacıyla regresyon analizi ve otistik belirtilerin gruplar arasındaki farklılığını incelemek için kovaryans analizi yapılmıştır. Analizler sonucunda erken dönem psikoz hastalarının, geç dönemdekilere kıyasla daha yüksek otistik belirti şiddeti, daha düşük içgörü düzeyi, daha iyi yürütücü işlevler ve daha düşük içselleştirilmiş damgalanma düzeyi sergilediği bulunmuştur. Otistik belirtilerin, erken dönemde diğer klinik değişken-lerden bağımsız olarak daha yüksek olduğu saptanmıştır. Her iki grupta da içgörü düzeyi, otistik belirti şiddetinin anlamlı bir yordayıcısıdır. İçselleştirilmiş damgalan-ma sadece erken dönemde otistik belirtilerle anlamlı ilişki gösterirken, bu ilişkinin grup düzeyine göre değişmediği görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Otistik belirtiler, içselleştirilmiş damgalanma, psikoz, içgörü, frontal lob işlevleri