Nekrotizan enterokolit tanılı yenidoğanların klinik özelliklerinin ve risk faktörlerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİHAN ÖZTÜRK
Danışman: Esin Koç
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:NEK, prematüre bebeklerde bağırsak iskemisi ve nekrozu ile seyreden, mortalitesi yüksek, sağ kalanlarda ise ciddi morbiditelere neden olan önemli bir gastrointestinal hastalıktır. Bu çalışmanın amacı, NEK insidansını belirlemek, hastaların antenatal, natal, postnatal ve beslenme özelliklerini, klinik ve laboratuvar bulgularını incelemek, ileri evre NEK ve mortalite açısından risk faktörlerini tanımlamaktır. Çalışmaya dahil edilen 169 hastanın %29,6'sı Evre 1, %45,6'sı Evre 2 ve %24,8'i Evre 3 NEK olarak sınıflandırıldı. Hastaların ortalama gebelik haftası 29,4±3,2 hafta, doğum ağırlığı ise 1290,7±633,8 gr. olarak hesaplandı. Hastaların gebelik haftası dağılımı değerlendirildiğinde, 49 hasta (%29,0) 28 haftadan küçük, 91 hasta (%53,8) 28-31 6/7 hafta arasında, 14 hasta (%8,3) 32-33 6/7 hafta arasında, 8 hasta (%4,7) 34-36 6/7 hafta arasında ve 7 hasta (%4,2) ≥37 haftada doğmuştu. Evre 3 NEK hastalarının gebelik haftası ve doğum ağırlığı ortalamaları Evre 1 ve Evre 2'ye kıyasla anlamlı derecede düşük bulundu (p<0,05). Ayrıca Evre 3 NEK grubunda doğum salonunda entübasyon ve kardiyak masaj gereksinimi anlamlı olarak daha yüksek saptandı (p=0,04). Evre 3 NEK hastalarında invaziv ventilasyon alma oranı %78,6 olup, Evre 1'de bu oran %44,9 olarak saptandı (p=0,004). Kanıtlanmış enfeksiyon odağı varlığı ileri evre NEK hastalarında diğer gruplara göre anlamlı yüksek bulundu (p=0,001). PDA kapama tedavisi uygulanması ileri evre NEK hastalarında anlamlı yüksek bulundu (p=0,01). Hastaların NEK tanısı sırasındaki Hb, PLT, total protein ve albümin düzeyleri Evre 3 NEK grubunda Evre 1 NEK grubuna göre anlamlı düşük saptandı (p<0,05). ANS, PCT, BUN değerleri ise ileri evre NEK'lerde anlamlı yüksek görüldü (p<0,05). Evre 3 NEK hastalarında NEK nedenli antibiyotik kullanım süresi ve enteral beslenme kesilme süresi Evre 1 NEK hastalarına göre anlamlı olarak daha uzun saptandı (p<0,05). Transfüzyon ilişkili NEK olan hastalarda Evre 3 NEK %41,5 oranında, Evre 2 NEK %39,6 oranında, Evre 1 NEK %18,9 oranında görüldü. Ayrıca transfüzyon ilişkili NEK olan hastalarda perforasyon ve cerrahi tedavi gereksinimi transfüzyon ilişkili olmayan gruba göre daha sık görüldü (p<0,05). Kaybedilen hastaların gebelik haftası ve doğum ağırlığı ortalamaları sağ kalan hastalara göre anlamlı olarak daha düşük bulundu (p<0,001). Kaybedilen hastaların 1. ve 5. dakika Apgar skoru ortalamaları sağ kalan hastalara göre daha düşük saptandı (p<0,05). Annede koryoamniyonit varlığının, mortaliteyi 3,9 kat artırdığı saptandı. NEK nedeniyle kaybedilen hastalarda invaziv ventilasyon ihtiyacının daha fazla olduğu görüldü (p<0,001). Erken neonatal sepsis olan bebeklerde mortalitenin 2,1 kat arttığı saptandı ve bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p=0,03). Kanıtlanmış enfeksiyon odağı olan bebeklerde mortalite riski 4,3 kat daha yüksek saptandı (p<0,05). Cerrahi tedavi gereksinimi olan bebeklerde invaziv ventilasyon ihtiyacının daha fazla olduğu görüldü (p=0,001). Kanıtlanmış enfeksiyon odağı varlığı, kateter ve kan kültüründe üreme olması cerrahi tedavi ihtiyacı olan hastalarda sadece medikal tedavi alan hastalara göre daha fazla görüldü (p<0,05). Çalışmamızda ileri evre NEK ve mortalite açısından risk faktörleri tanımlanmıştır. İleri evre NEK ve mortalite ile düşük gestasyon haftası, düşük doğum ağırlığı, invaziv ventilasyon ihtiyacı, doğum salonunda resüsitasyon gereksinimi, erken neonatal sepsis, kanıtlanmış enfeksiyon odağı ve PDA gibi birçok faktör arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. Evre 3 NEK hastalarında klinik seyir daha kötü olup mortalite oranları daha yüksektir. Bu sonuçlar, NEK'in önlenmesi ve mortalitenin azaltılması için risk faktörlerine yönelik daha etkin stratejilerin geliştirilmesine katkı sağlayabilir. Anahtar kelimeler: Nekrotizan enterokolit, prematüre bebek, Modifiye Bell kriterleri, risk faktörleri