Eğitim diplomasisi ve yükseköğretim politikası bağlamında yumuşak güç unsuru olarak uluslararası öğrenciler
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KÜRŞAT ARSLAN
Danışman: Ferudun Sezgin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma yumuşak güç teorisi ekseninde Türk yükseköğretiminde uluslararasılaşma süreci açısından artan öneme sahip uluslararası öğrencilerin deneyimlerini ve algılarını temel alarak süreçte etkin rol oynayan diğer unsurların da katkılarını analiz etmek kaydıyla Türk yükseköğretiminin potansiyel yumuşak gücünü farklı boyutlarıyla ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda araştırmada Türk yükseköğretiminin potansiyel yumuşak gücünün nesnel ölçütlerle değerlendirilmesine yönelik olarak uluslararası öğrencilerin ve süreçte etkin rol alan diğer unsurların Türk yükseköğretiminin yumuşak gücüne yönelik algıları, deneyimleri, düşünceleri, eleştirileri, önerileri gibi konuların yanı sıra sistem içerisinde karşılaştıkları güçlükler, kendilerine sunulan koşullar ve sürecin iyi yönetilmemesi durumunda ortaya çıkabilecek olası sorun ve riskleri ortaya koyarak yumuşak güç birikimi odaklı etkili bir yükseköğretim politikası açısından yapılması gerekenler ve sorumluluklara ilişkin bütüncül bir değerlendirme sunmak hedeflenmiştir. İfade edilen bu bağlam çerçevesinde araştırma, karma araştırma yaklaşımlarından açıklayıcı ardışık desen kullanılarak kurgulanmıştır. Bu doğrultuda araştırma iki aşamada gerçekleştirilmiştir. İlk aşama olan araştırmanın nicel boyutunda uluslararası öğrencilerin Türk yükseköğretiminin yumuşak gücüne yönelik algı düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmış ve bu aşamada Arslan ve Sezgin (2023) tarafından geliştirilen Uluslararası Öğrenciler için Algılanan Yumuşak Güç Ölçeğinden faydalanılmıştır. Nicel boyut için araştırma örneklemini oluşturan 407 uluslararası öğrenci iki farklı devlet üniversitesinden seçkisiz örnekleme yöntemlerinden basit seçkisiz örnekleme kullanılarak belirlenmiştir. İkinci aşama olan nitel boyutta ise nicel boyutta elde edilen verilerin zenginleştirilip çeşitlendirilmesi ve böylece araştırma olgusunu detaylandırarak açıklamak ve genişletmek amaçlanmıştır. Buna göre ilk olarak iki farklı devlet üniversitesinden amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik ve ölçüt örnekleme kullanılarak her iki üniversitede öğrenim gören uluslararası öğrencilerin oluşturduğu bir katılımcı grubu belirlenmiştir. Bir sonraki aşamada ise uluslararası öğrencilerle ilk elden temasta bulunan üniversitelerin değişim programları ofisleri, uluslararası öğrenci işleri, dış ilişkiler ve TÖMER gibi birimlerinde görevli yönetici ve uzmanların deneyimleri temelinde Türk yükseköğretiminin potansiyel yumuşak gücüne ilişkin bakış açılarının ortaya konulması ve detaylı biçimde değerlendirilmesi açısından bir başka katılımcı grubu oluşturulmuştur. Araştırmanın nitel boyutunda veri toplama aracı olarak her bir katılımcı grubu için yarı-yapılandırılmış görüşme formları geliştirilmiş ve veriler toplamda 19 katılımcı ile yapılan görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma verileri, iki aşamada analiz edilmiştir. Öncelikle araştırmanın nicel boyutunda Uluslararası Öğrenciler için Algılanan Yumuşak Güç Ölçeğinden elde edilen veriler analiz edilmiştir. İlk olarak nicel verilerin analizinde araştırma sorularında yer alan değişkenler açısından cinsiyet ve burs alma durumlarına yönelik olarak Bağımsız Örneklemler T-Testi (Independent Samples T-Test); Türkiye'de bulunma süresi, öğrenim görülen bölüm/bilimdalı ve Türk üniversitelerine gelme yöntemlerine göre Tek-Yönlü Varyans Analizi (One-Way ANOVA) gibi parametrik testler kullanılarak ilgili değişkenler açısından anlamlı bir fark olup olmadığı incelenmiştir. İkinci olarak ise nitel veri analizinde görüşmelerden elde edilen veriler, nitel verilerin sistematik olarak işlenmesi, yorumlanması ve değerlendirilmesi süreçlerini içeren "içerik analizi" tekniğiyle analiz edilmiştir. Araştırmada, geçerli ve güvenilir sonuçlara ulaşabilmek için azami özen ve dikkat gösterilmiştir. Bu kapsamda inandırıcılık, aktarılabilirlik, tutarlılık ve teyit edilebilirlik kapsamında çeşitli stratejiler kullanılmıştır. Her iki veri setine ilişkin bulgular ayrıntılı biçimde sunulmuş ve raporlanmıştır. Veri analizleri sonucunda ulaşılan bulgular, çeşitli ana başlıklar halinde sınıflandırılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda elde edilen bulgular uluslararası öğrencilerin Türk üniversitelerinin potansiyel yumuşak gücüne ilişkin algılarının orta düzeyde pozitif yönde olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte uluslararası öğrencilerin Türk üniversitelerinde bulunma sürelerine göre memnuniyet düzeylerinin anlamlı bir şekilde değiştiği saptanmıştır. Benzer şekilde Türk üniversitelerine gelme yöntemlerine göre Türkiye Burslarıyla gelen uluslararası öğrencilerin algı düzeylerinin diğer gruplara göre pozitif yönde farklılaştığı anlaşılmaktadır. Öte yandan öğrencilerin cinsiyetleri ve öğrenim gördükleri bölüm gibi değişkenlerin algıları üzerinde herhangi bir anlamlı etkisi bulanamamıştır. Araştırmanın nitel boyutunda Türk yükseköğretim sisteminin uluslararasılaşma sürecinde uluslararası öğrencilerin bakış açıları ve deneyimleri ile bu sürecin en yakın tanıkları olan üniversitelerin uluslararası öğrenci birimleri ve değişim programları gibi ofislerde görev yapan yönetici ve uzmanların görüşleri derinlemesine analiz edilmiş ve Türk yükseköğretiminin uluslararasılaşma dinamiklerine ve Türk üniversitelerinin potansiyel yumuşak gücüne ışık tutması bakımından önemli bulgular raporlanmıştır. Buna göre bulgular uluslararası öğrenci olmanın dinamik doğası, akademik ve sosyal açıdan deneyimler, karşılaşılan güçlükler, Türk üniversitelerinin yumuşak gücü, uluslararası öğrencilerin önemi, sistemsel ve yapısal eksiklikler ve çözüm önerileri gibi her biri çeşitli kategoriler içeren birçok tema altında toplanmaktadır. Araştırma bulguları literatüre dayalı olarak tartışılmış teori, araştırma ve uygulama açısından önerilerde bulunulmuştur. Sonuç olarak nicel ve nitel bulguları bir araya getiren bu araştırma, Türk yükseköğretiminde uluslararasılaşma sürecinin karmaşık dinamiklerine ve yumuşak güç potansiyeline ışık tutabilir, politika yapıcılara ve gelecekteki araştırmalara rehberlik edebilir ve uluslararası öğrencilerin deneyimlerini iyileştirmeye katkıda bulunurken Türk üniversitelerinin küresel sahnedeki gerçek potansiyelini ortaya çıkarabilir.