İnsan immün yetmezlik virüsü (HIV) ile yaşayan bireylerde subklinik ateroskleroz ve kardiyovasküler hastalık riskinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, ENFEKSİYON HASTALIKLARI VE KLİNİK MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA BETÜL ALTIN KESKİN
Danışman: YEŞİM YILDIZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnsan immün yetmezlik virüsü (HIV), immün aktivasyona ve kronik yangıya neden olmaktadır. Kronik yangı, HIV ilişkili komorbiditelerin gelişiminde rol oynamaktadır. Bu çalışmada; HIV ile yaşayan bireylerde subklinik ateroskleroz prevalansının ve kardiyovasküler hastalık (KVH) riskinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu tek merkezli, kesitsel çalışma; antiretroviral tedaviye (ART) uyumlu, 18-50 yaş aralığındaki HIV ile yaşayan erkeklerde yürütülmüştür. Yaş, sigara kullanımı ve hipertansiyon varlığı açısından 1:1 oranında eşleştirilmiş HIV negatif erkeklerden kontrol grubu oluşturulmuştur. Her iki grupta 72 katılımcı yer almıştır. Tüm katılımcılarda, speckle-tracking karotis gerinim ultrasonografisi kullanılarak karotis arterde plak varlığı değerlendirilmiş ve sertlik parametreleri hesaplanmıştır. HIV ile yaşayan 49 bireye ve 1:1 oranında eşleştirilmiş kontrollere, kardiyopulmoner egzersiz testi (KPET) uygulanmıştır. Gruplar arasında subklinik ateroskleroz prevalansı, karotis arter sertlik parametreleri, KPET bulguları karşılaştırılmıştır. Bu parametreleri etkileyen faktörleri belirlemek için regresyon analizleri yapılmıştır. Araştırma grubunda subklinik ateroskleroz prevalansı %2,8 bulunmuştur. Nabız dalga hızı, β-sertlik indeksi, gerinim, gerinim hızı açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır (p>0.05). Araştırma ve kontrol grupları arasında, zirve oksijen tüketimi (zirve VO2) açısından istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır (29,9 [27,35 – 35,65] vs. 30,7 [27,0 – 34,75]; p=0.665). Karotis arter sertliğinin yaş ve beden kitle indeksinden (BKİ), zirve VO₂ düzeyinin ise yaş, BKİ, CD4+/CD8+ oranı ve tedavi süresinden etkilendiği gösterilmiştir. Sonuç olarak, edinsel immün yetmezlik sendromu (AIDS) evresinde olmayan ve viral yükü baskılanmış HIV ile yaşayan erkeklerde, kontrol grubuna kıyasla KVH riskinde artış saptanmamıştır. ART'nin kardiyovasküler sistem üzerinde koruyucu etkisi olabileceği gösterilmiştir. KVH'nin önlenmesinde, geleneksel risk faktörlerinin kontrolüne odaklanılması gerektiği düşünülmüştür.