Bir üniversite hastanesinde çalışan personelin ulusal kanser tarama programları konusundaki bilgi tutum ve davranışları

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FATMA ÖZTÜRK DUMAN

Danışman: FATMA NUR BARAN AKSAKAL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kanser hastalıkları, dünyada ve ülkemizde ölüm nedenleri arasında kardiyovasküler hastalıklardan sonra ikinci sırada yer almaktadır. Kanser tarama programları ile erken tespit edilen vakaların tedavisi ve iyileşmesi ileri evre hasta olanlara göre hem daha kolay, hem de daha maliyet etkilidir. Bu araştırmada, bir üniversite hastanesinde çalışan sağlık personelinin Ulusal Kanser Tarama Programları hakkındaki bilgi, tutum ve davranış durumlarını değerlendirmek amaçlanmıştır. Araştırma tanımlayıcı-kesitsel tipte olup çalışanlarından örnek seçimine gidilerek 931 kişi dahil edildi. Veriler x soruluk anket ile toplandı. Toplanan veriler tanımlayıcı istatistikler ve ki-kare testleri kullanılarak analiz edildi. Çalışma sonuçlarına göre personelin yaş ortalaması 34,28±9,008, %61,3'ü kadın idi. Katılımcıların %30,7'si araştırma görevlisi doktor, %33,8'i hemşire ve %35,5'i diğer sağlık personelidir. Katılımcıların UKTP bilme sıklığı %88 idi. Taranan tüm kanserleri tam olarak doğru bilme %20,5 olup gerisi yanlış, eksik veya fazladan bir kanser türünü seçmiştir. KETEM'leri bilme sıklığı %71,3, başvurma sıklığı %4,1 idi. Katılımcıların en az bir kere kanser taraması yaptırma sıklığı %20,4 olarak bulundu. 20 yaş ve üzeri KKMM yapma sıklığı %84,9; 40 yaş ve üzeri KMM yaptırma 58,8 ve mamografi %67,3; 30 yaş üzeri Pap-Smear/HPV-DNA testi %57,4; 50 yaş ve üzeri GGK %20,3 ve kolonoskopi yaptırma sıklığı %23,4'dür. Tarama yaptırmayanların en sık yaptırmama nedenleri ise yaşı gereği ve şikayeti olmadığı için ihtiyaç duymamaydı. Birinci derece yakınlarına ya da çevresine kanser taraması önerenler %71'di. Kadınların bilgi, tutum ve davranışının daha fazla olduğu, KETEM'leri bilenlerin ve kanser taraması önerisinde bulunanların kendilerine daha fazla kanser taraması yaptırdığı bulunmuştur. Sonuç olarak; sağlık personelinin kanser taramalarını bilme oranlarının ve tarama davranışlarının orta düzeyde olduğu, taramalara karşı iyi tutumlarının olduğu ve kanser taramaları ile ilgili eğitime ihtiyaçları olduğu bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Sağlık Çalışanı, Ankara, Ulusal Kanser Tarama Programı, KETEM