Polisiye roman çevirisi: Georges Simenon örneği

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, YABANCI DİLLER EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEMRA TAYDAŞ OSMAN

Danışman: PERİHAN YALÇIN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bir bilim dalı olarak her geçen gün gelişen çeviribilim kapsamında polisiye romanın en üretken kalemi Belçikalı yazar Georges Simenon'un Fransızcadan Türk diline çevrilmiş romanları incelenmiştir. Everest Yayınları tarafından bir seri halinde Ustaların Türkçesiyle Georges Simenon başlığı ile yeniden basılan altı roman örneklem olarak seçilmiştir. Bu romanlar Gideon Toury'nin Hedef Odaklı Kuram normlarına ve Vinay&Darbelnet'in çeviri stratejilerine göre ayrıca genel olarak kültürel unsurlara göre değerlendirilmiştir. Çalışmamızda disiplinler arası bilim dalı olan çeviribilimin tarihine, çeviri kuram ve stratejilerine, Batı ve Türk dünyasında polisiye roman ve özelliklerine, Georges Simenon ile biyografik verilere ve araştırmaya konu olan Türkçesi ile Yaşamak Hırsı, Kanaldaki Ev, Bella'nın Ölümü, Katil, Üç Kardeştiler ve Ormandaki Deli olmak üzere altı roman çözümlemesine yer verilmiştir. Çalışmadaki her bir kaynak metnin Türkçeye çevirileri sadece birer çevirmen tarafından yapılmıştır. Farklı çevirmenler tarafından çevirileri olmadığından metinlerin çeviri kıyaslaması yapılmamıştır. Her roman çevirisi kendi içinde ele alındığında "kabul edilebilir" ve "yeterli" çeviri işlemleri yapılmıştır. Süreç öncesi ve çeviri süreci normlarına göre incelendiğinde her bir romanın çeviri örneklerinde farklılıklar söz konusudur. Çeviri işlemlerinde Vinay&Darbelnet çeviri stratejilerine ek olarak genellikle ekleme ve çıkarma nadiren de yerelleştirme stratejilerinden yararlanılmıştır. Çeviri eylemlerinin çevresel, kültürel ve sözdizimsel ögeler kapsamında incelenmesine ise kaynak ve erek metinlerin çözümleme örneklerinde yer verilmiştir. Kaynak metindeki kültürel ögelerin erek metne aktarılmasında çevirmenler tarafından farklı çeviri stratejileri kullanılmıştır. Tercih edilen çevirmen yaklaşımları çeviri örneklerine göre değişiklik göstermiştir.