Spor tesislerinde beyaz fil vakalarına bir örnek: İstanbul Atatürk Olimpiyat Stadyumu
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHMET BATUHAN AKBULUT
Danışman: Zafer Çimen
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, mega spor etkinliklerine ev sahipliği sürecinde inşa edilen spor tesislerini örnek bir vaka üzerinden verimlilik ve sürdürülebilirlik açısından incelemek ve bu tesislerin yapımından sonra yılın büyük bölümünde âtıl kalan ve beyaz fil olarak adlandırılan yapılara dönüşmesinin önüne geçmeyi sağlayacak öneriler oluşturmak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden keşfedici vaka çalışması deseni kullanılan araştırmada, örnek vaka olarak olası İstanbul Olimpiyat Oyunları için inşa edilen İstanbul Atatürk Olimpiyat Stadyumu (AOS) seçilmiştir. Örnek vaka AOS'un kullanım verimliliğini ve ekonomik sürdürülebilirliğini saptayabilmek amacıyla sınırlı veri kaynaklarından elde edilen veriler sezonlar içinde yapılan maç sayıları, satılan bilet sayıları, stadyumun gelirleri ve giderleri gibi başlıklar altında incelenmiştir. Veri kaynaklarının sınırlılığını azaltabilmek ve çıkan sonuçların nedenlerini tespit edebilmek için gözlem yönteminden de yararlanılmıştır. Verilerin analizinde betimleyici istatistik kullanılmıştır. Araştırma bulguları AOS'un en yüksek seyirci sayısına eriştiği sezonda yalnızca üç kez tam kapasite seyirci sayısına ulaşabildiği, ortalama yıllık giderinin 1,48 milyon dolar (sadece stadyum) olurken, AOS, anex atletizm sahası ve olimpiyat köyünü içeren üç tesisten 4 yılda 2 milyon dolar gelir elde edilmiştir. Stadyum idari kadrosunda yer alan çalışanların maliyeti kişi başı aylık ortalama 4.614 dolar olarak hesaplanmıştır. Yapılan gözlemlere göre İstanbul şehrinin büyüklüğü ve stadyumun kent merkezine olan uzaklığının ulaşımı zorlaştırdığı, tribünler ve oyun sahası arasındaki geniş boşluğun sadece futbol maçları için kullanılan tesiste seyir zevkini olumsuz etkileyebileceği ve stadyumun konumu gereği kuvvetli rüzgarlara maruz kaldığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, AOS'un yüksek seyirci kapasitesine sahip bir futbol takımına ev sahipliği yapmaması, yalnızca futbol maçları için kullanılmasına karşın tribünlerin oyun sahasından uzak olması, konumu, kuvvetli rüzgâr akımlarına maruz kalması, çalışan giderlerinin yüksekliği, gelir kaynaklarının çeşitlendirememesi gibi faktörlerin etkisiyle verimli kullanılamaması ve sürdürülebilirlik özelliklerinden uzaklaşması nedeniyle beyaz fil olarak değerlendirilebilecek bir yapıya dönüştüğü söylenebilir.