AĞIR HEMOFİLİLİ OLGULARDA HEAD-US VE KLİNİK SKORLAMA İLE EKLEM HASARININ DEĞERLENDİRİLMESİ
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMİNE YILMAZ ORULLUOĞLU
Danışman: Zühre Kaya
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Hemofili Erken Artropati tespiti adı verilen HEAD-US skoru son yıllarda hemofili hastalarında başarı ile uygulanmaktadır. HEAD-US sonuçları ile klinik skorlama HJHS, Petterson skorlama ve MRG skorlama sonuçları arasındaki ilişkiyi değerlendiren, artan sayıda araştırma bildirilmiştir. Buna karşılık HEAD-US skorlamasını klinisyenin mi yoksa radyologun mu kullanması konusunda yeterli sayıda araştırma olmadığından henüz bir uzlaşı yoktur. Romatologlar romatoid artritli hastaların eklemlerindeki hasarı US ile değerlendirme konusunda deneyimli olmalarına karşın, hemofili hastalarında eklem hasarını romatologun değerlendirdiği bir çalışma bulunmamaktadır. Biz de bu amaçla ağır hemofili tanılı hastalarda romatolog ve radyolog tarafından yapılan HEAD-US sonuçlarının karşılaştırmalı değerlendirmesini yapmayı amaçladık. Yöntem: Çalışmamızda toplam 28 hemofili hastasının 56 diz, 56 dirsek ve 56 ayak bileği eklemi değerlendirmeye alındı. Tüm hastalar prospektif, longitudinal ve çift kör olarak 0. ayda daha önceden fizyoterapisten eğitim alan klinisyen (EY) tarafından eklem muayenesi yapılarak HJHS skorlaması yapıldıktan sonra, çift kör olarak radyologlar ve romatologlar tarafından HEAD-US yapılarak eklem hasarı değerlendirildi. Aynı hastaların 6. ayda klinisyen (EY) tarafından tekrar HJHS'i yapıldı, tekrar çift kör olarak aynı radyolog ve romatolog tarafından HEAD-US 64 yapılarak eklem hasarı skorlandı. Bu açıdan hastalar hem interobserver hem de intraobserver olacak şekilde farklı zaman dilimlerinde değerlendirilmiş oldu. Ağır tipte hemofili hastalığı olan hastaların iki HEAD-US değerlendirme arası eklem kanama sayıları, faktör düzeyleri, inhibitör varlığı, hedef eklemleri, yıllık kanama sayısı, hastane yatışı, dosya notlarından taranarak kaydedildi. Tüm istatistiksel analizler SPSS 15.0 (SPSS, Chicago, IL, USA) program kullanılarak yapıldı. Bulgular: Sağ dizde ve sağ ayak bileğinde 0. aydaki kanama oranı 6. ayda anlamlı olarak artmış olarak bulundu. Sağ ayak bileğindeki HJHS skora göre 0.aydaki eklemdeki hasar oranı 6. aya göre anlamlı artmıştır. (p<0,05) Diğer eklemlerde izlem ayları arasında kanama ve HJHS skoru açısından anlamlı fark bulunmamıştır. Radyologun ve romatologun her ikisininde 0.aydaki HEAD-US ile sağ ayak bileğindeki sinoviyal hipertrofi ve kemik hasarı skorlama puanları ile HJHS eklem skoru puanı arasında orta şiddette pozitif anlamlı korelasyon saptanmıştır. Radyologun 0.aydaki HEAD-US ile sağ ayak bileğindeki kıkırdak hasarı skorlama puanı ile HJHS eklem skoru puanı arasında yüksek oranda pozitif anlamlı korelasyon varken romatologların değerlendirilmesinde orta düzeyde korelasyon görülmüştür. Radyologun ve romatologun 0.aydaki HEAD-US ile sol ayak bileğindeki kıkırdak hasarı skorlama puanı ile HJHS eklem skoru puanı arasında orta şiddette pozitif anlamlı korelasyon saptandı. 65 Radyologun 0. ve 6. Aylardaki intraobserver uyumu orta (KW=0,34) ile mükemmel (Kw=0,84) arasında değişmekteyken, romatologların ise 0. ve 6. Aylardaki intraobserver uyumu orta (Kw=0,56) ile mükemmel (Kw=0,80) arasında değişmekteydi. Radyolog ve romatologun 0. Aylardaki interobserver uyumu orta (Kw=0,28-0,46) iken 6. Aydaki uyumu orta (Kw=0,35-0,56) idi. Sonuç: HEAD-US ile hemofilik artropatinin değerlendirilmesinde intraobserver uyumun interobserver uyumdan daha iyi olduğunu gösterilmiştir. Romatologlar hemofilik artropatinin erken saptanmasında radyologlar kadar aktif rol alabilirler.