Aktinik keratoz tedavisi için diklofenak sodyum içeren mikroiğne ve kesecik sistemlerin geliştirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Emre TUNÇEL
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Fahriye Figen Tırnaksız
Eş Danışman: Serdar Tort
Özet:
Aktinik keratoz, premalign tümör olarak kabul edilen bir deri hastalığıdır. Bir deri kanseri türü skuamöz hücreli karsinoma dönüşme riski taşır. Bu nedenle tedavi edilmesi gerekir. Aktinik keratoz tedavisinde kullanılan etkin maddelerden biri siklooksijenaz inhibitörü olan diklofenak sodyumdur. Tez çalışması kapsamında, diklofenak sodyumun, hastalığın gerçekleştiği doku olan derideki birikiminin artırılması amacıyla mikroiğne ve esnek veziküler sistem formülasyonları geliştirilmiştir. Mikroiğne formülasyonlarının eldesi için 3 boyutlu yazıcı yardımı ile mikroiğne kalıpları üretilmiştir. Bu kalıplar kullanılarak geliştirilen mikroiğne formülasyonları şişme indeksi, mekanik dayanıklılık, morfoloji ve deri delme çalışmaları ile karakterize edilmiştir. Esnek veziküler sistem formülasyonları film hidrasyon yöntemi ile üretilmiştir. Esnek veziküler sistemlerin karakterizasyonu için kesecik boyutu, polidispersite indeksi, zeta potansiyel, enkapsülasyon etkinliği, viskozite, morfoloji ve deformebilite analizleri gerçekleştirilmiştir. Karakterizasyon sonuçlarına göre belirlenen optimum formülasyonlar üzerinde sitotoksisite ve ex vivo deriden geçiş/deride birikim çalışmaları yapılmıştır. HaCaT hücre hattı üzerinde yapılan sitotoksisite çalışmalarında tüm formülasyonların %70'ten fazla hücre canlılığı gösterdiği belirlenmiştir. Ex vivo çalışmalarda, deride en fazla etkin madde birikimi sağlayan mikroiğne (F24) ve esnek veziküler sistem (V4) formülasyonları in vivo çalışmalarda kullanılmak üzere seçilmiştir. İn vivo çalışmalar kapsamında, Sprague-Dawley ırkı sıçanlar üzerinde ksilen ile indüklenmiş kulak ödemi modeli oluşturulmuştur. F24, V4, aktinik keratoz tedavisinde klinik kullanımı olan ticari jel preparatı ve boş formülasyonların ödem azaltma kapasiteleri çeşitli parametreler ile değerlendirilmiştir. V4 formülasyonunun eğri altında kalan alan (EAA) ve kulak ağırlığı parametrelerinde, F24 formülasyonunun ise EAA, kulak ağırlığı ve ödem inhibisyonu parametrelerinde ticari ürüne göre üstünlüklerinin olduğu gözlenmiştir. F24 ve V4 formülasyonlarının ticari jel preparatına alternatif formülasyonlar olabileceği belirlenmiştir.