Bir halk eğitim merkezine gelen bireylere uygulanan ruh sağlığı ilk yardımı eğitiminin ruhsal hastalığa yönelik inançlara ve ruh sağlığı okuryazarlığına etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Yasemin YALÇIN AKMAN

Danışman: Satı Demir

Özet:

Bu çalışma, bir Halk Eğitim Merkezi’ne gelen bireylere verilen Ruh Sağlığı İlk Yardımı Eğitimi’nin ruhsal hastalığa yönelik inançlara ve ruh sağlığı okuryazarlığına etkisini belirlemek amacıyla ön test-son test desenli kontrol gruplu müdahale araştırması olarak yürütülmüştür. Çalışma, Mayıs 2021-Temmuz 2021 tarihleri arasında Mersin İli Toroslar Halk Eğitim Merkezi ve Yenişehir Halk Eğitim Merkezi’ne gelen ve çalışmanın kriterlerine uyan, müdahale grubu (n=27) ve kontrol grubu (n=30) olmak üzere, toplam 57 kursa kayıtlı birey ile yapılmıştır. Müdahale grubuna haftada bir gün, ortalama 90 dakika süren, toplam altı oturumdan oluşan Ruh Sağlığı İlk Yardımı Eğitimi programı uygulanmıştır. Kontrol grubuna (n=30), ön test uygulandıktan sonra herhangi bir müdahalede bulunulmamış, son test uygulandıktan sonra bireylere bir saatlik Ruh Sağlığı İlk Yardım Eğitimi’nin Önemi ve Eylem Planı ile ilgili eğitim verilmiştir. Çalışmanın yapılabilmesi için etik komisyondan, kurumdan ve katılımcılardan yazılı izin alınmıştır. Müdahale ve kontrol grubu eğitim öncesi (ön test), eğitim sonrası (son test) “Ruhsal Hastalığa Yönelik İnançlar Ölçeği” ve “Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği” ile değerlendirilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde; Ki-kare (χ²), t-testi, Fisher Exact testi, Mann Whitney U testi, Wilcoxon Eşletirilmiş İki Örnek Testi, Spearman korelasyon katsayısı, Cohen d ve Kısmi Eta Kare katsayısı kullanılmış, doğrusal regresyon analizi yapılmıştır. Müdahale grubundaki bireylerin ön test ve son test değerlendirmesinde, ruhsal hastalığa yönelik inanç puanları arasında anlamlı bir fark olmadığı (p>0,05), ancak Ruh Sağlığı Okuryazarlığı, ‘hastalıkları tanıyabilme’ ve ‘bilgiye nasıl ulaşabileceğine yönelik bilgi’ puanlarında anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Değişkenler arasında zaman içindeki değişim ilişkisini belirlemek amacıyla yapılan istatiksel analiz sonucunda eğitimin ruhsal hastalığa yönelik inançlarda değişime yol açmadığı belirlenmiştir (p>0,05).Böylece, bireylere uygulanan Ruh Sağlığı İlk Yardım Eğitimi’nin Ruh Sağlığı Okuryazarlığı, hastalıkları tanıyabilme ve bilgiye nasıl ulaşabileceğine yönelik bilgiyi arttırdığı bulunmuştur. Ruh Sağlığı İlk Yardım Eğitimi’nin toplumdaki bireyler üzerine bu olumlu etkileri göz önüne alındığında, Halk Eğitim Merkezleri’nde uygulanması ve yaygınlaştırılması önerilebilir.

Anahtar Kelimeler : Ruh sağlığı ilkyardım, Ruh sağlığı okuryazarlığı, Ruh sağlığı hemşireliği