Öğretilebilir ve bilişsel bir beceri olarak tarihi empati

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, TARİH EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2003

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ŞERİFNAZ GÜLİN KARABAĞ

Danışman: REFİK TURAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

ÖZET Tarihî empati konusunda Türkiye'de yapılan ilk araştırma olması nedeniyle, bu tezde öncelikle tarihî empati becerisine ilişkin kuramsal bilgiler sunulmaktadır. İkinci olarak, hala sürmekte olan tarihî empatinin bilişsel ağırlıklı ve öğretilebilir bir beceri olup olmadığı tartışması konusunda, tarihî empatinin bilişsel ağırlıklı ve öğretilebilir bir beceri olduğu tezi savunulmaktır. Bu tezi ispatlamak için, daha önceden yapılan, konuyla ilgili araştırmaların sonuçlan ortaya konulmaktadır. Bunların yanında, deney ve kontrol gruplu, nitel bir araştırma planlanmış, veriler betimsel olarak analiz edilmiştir. Araştırma iki ilköğretim 8 sımf ve iki orta öğretim 10. sımf ve toplam 1 1 1 öğrenci üzerinde yürütülmüştür. Araştırma süresince deney grubunda, tarihî empati becerisinin öğretimine yönelik çeşitli teknikler kullanılarak, tarihî empati becerisi kazandırılmaya çalışılmış, kontrol grubunda ise geleneksel yöntemle ders işlenmiştir. İşlenen dersler sonunda her iki gruba da konuyla ilgili altı soruluk bir yazılı sınav yapılarak, tarihî empati becerisine yönelik soruların cevaplan Lee'nin tarihî empati düzeylerine göre analiz edilmiştir. Aynca yapılan drama çalışması da analiz edilerek, değerlendirilmiştir. Tarihî empati sorusu olan 5. soruya verilen cevapların analizine göre, kontrol grubu öğrencileri ya soruyu cevaplamamış ya da düşük tarihî empati düzeylerinde (2. ve 3. düzey) cevaplar vermişlerdir. Üst düzey (4. ve 5. düzey) tarihî empati anlayışına ulaşan kontrol grubu öğrencisi sayısı azdır. Deney grubu öğrencileri ise daha yüksek tarihî empati düzeylerine ulaşmışlardır. 5. ve 3. soruların analizlerine göre, deney grubu öğrencilerinin verdikleri cevaplar tarihî kanıtlara ve bilgilere dayanmaktayken, kontrol grubu öğrencilerinin cevaplan sınırlı tarihî bilgi içermektedir. Deney grubu öğrencileri kontrol grubuna göre, bilgileri daha iyi hatırlamakta ve kullanmaktadırlar. Aynca her iki soruda da deney grubu öğrencilerinin, analiz ve sentez yapabildiklerini, eleştirel ve yaratıcı düşünebildiklerini, karar verme süreçlerini kullanabildikleri dikkati çekmektedir ki bütün bunlar üst düzey bilişsel düşünüşün göstergeleridir. Bu bulguların ışığında, tarihi empatinin öğretilebilir ve bilişsel bir beceri olduğu ve tarihî empati becerisinin tarih dersi öğretim programına bir amaç olarak dahil edilmesinin yararlı olacağı sonucuna ulaşılmıştır.