Yaylı çalgılar eğitiminde entonasyonu geliştirmeye yönelik kullanılan üç yöntemin etkinliğine göre karşılaştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FIRAT TAŞ
Danışman: SADIK ÖZÇELİK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Müzikal performansın değerlendirilmesinde en önemli kıstaslardan biri olarak kabul edilen entonasyon, yaylı çalgılar eğitimi sürecinde eğitimcilerin ve öğrencilerin çözümü üzerinde en çok zaman harcadıkları sorunların başında gelmektedir. Nitelikli bir yaylı çalgı performansı sergileyebilmenin ön koşullarından biri olan entonasyon çalışmaları, düzeyleri fark etmeksizin tüm yaylı çalgı icracılarının çalışma programlarında hatırı sayılır bir yer kaplamaktadır. İlgili alanyazın incelendiğinde, müzik eğitiminin birçok alanında olduğu gibi yaylı çalgılar eğitiminde de geleneksel yöntemlerin yenilikçi yöntemlere göre daha fazla benimsendiği; yaylı çalgı eğitimcileri ve öğrencilerinin entonasyon sorununun çözümüne yönelik kullandıkları yöntemler tecrübeleri doğrultusunda değişse de tercihlerini genellikle geleneksel yöntemlerden yana kullandıkları görülmektedir. Entonasyon sorununun çözümü için sıklıkla başvurulan bu yöntemlerin etki düzeylerinin karşılaştırmalı olarak ortaya konmasının icracıların yöntem tercihlerine yön vererek, sorunun çözümü için harcanan süreyi azaltacağı ve entonasyon başarısını arttırma konusunda faydalı olacağı düşünülmektedir. Bu araştırmada, yaylı çalgılar eğitiminde entonasyon sorunlarının çözümüne yönelik kullanılan geleneksel yöntemlerden piyano eşlikli çalma, vokalizasyon ve sözel geri bildirim yöntemlerinin deneklerin öğrenim gördükleri sınıf düzeyi ve çaldıkları çalgı değişkenlerine göre karşılaştırmalı olarak değerlendirmesinin yapılarak uygulamadaki etkinlik düzeylerinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Araştırmanın deneklerini Ankara, Bolu, Bursa Zeki Müren, İzmir Ümran Baradan ve Manisa Güzel Sanatlar Liselerinde 10, 11 ve 12. sınıf düzeyinde öğrenim gören keman, viyola ve viyolonsel öğrencileri (n=126) oluşturmuştur. Araştırmada, faktöriyel desen türlerinden 3x3x3 gruplar arası faktöriyel desen kullanılmıştır. Denekler, etkinliği test edilen yöntemlerin uygulandığı deney gruplarına, çalgı türü ve öğrenim düzeyi bakımından eşit sayıda olacak şekilde yansız atama yoluyla atanmışlardır. Araştırmada, veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen "Entonasyon Ölçeği-1", "Entonasyon Ölçeği-2" ve "Entonasyon Değerlendirme Formu" kullanılmıştır. Uygulama öncesi ve sonrasında ölçekleri seslendiren deneklere ait ses kayıtları bilgisayara aktarılıp "Melodyne Studio" programı aracılığıyla frekans analizi yapılmıştır. Frekans analizi sonrasında elde edilen öntest puanlarına ait sıra ortalamalarının, son test puanlarına ait sıra ortalamalarının ve sontest-öntest fark puanlarına ait sıra ortalamalarının karşılaştırılmasında Kruskal-Wallis H testi, Kruskal-Wallis H testi sonucu deney grupları arasında ortaya çıkan anlamlı farklılığın hangi gruptan kaynaklandığını belirlemek için Mann-Whitney U ve testi öntest puanları ile sontest puanları arasındaki farklılığın test edilmesinde Wilcoxon işaretli sıralar testi kullanılmıştır. Araştırmanın bulguları vokalizasyon, sözel geri bildirim ve piyano eşlikli çalma yöntemlerinin çalgı ve sınıf düzeylerini temsil eden deney gruplarının tümünde doğru entonasyonla çalma becerisini anlamlı derecede arttırdığı yönündedir. 10. sınıflar için Entonasyon ölçeği-2 ve 12. sınıflar için Entonasyon ölçeği-1 özelinde en etkili yöntemin sözel geri bildirim olduğu, bunlar dışında kalan gruplarda herhangi bir yöntem lehine anlamlı bir farklılığın bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.