Ticari sacların ve Erdemir derin çekme saclarının derin çekilebilme özelliklerinin belirlenerek benzer ithal saclarla karşılaştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, METAL EĞİTİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2001
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HASHİM AHMED ALİ
Danışman: BURHANETTİN İNEM
Özet:VI TİCARÎ SACLARIN VE ERDEMİR DERİN ÇEKME SACLARININ DERİN ÇEKİLEBİLİRE ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENEREK BENZER İTHAL SACLARLA KARŞILAŞTIRMASI (Doktora Tezi) Hashim Ahmed ALİ GAZİ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ Aralık 2001 ÖZET Bu çalışma, düşük karbonlu çelik sacların derin çekilmesi ve germe işlemlerine etki eden kalıp şekli, yağlayıcı, pekleşme üssü ve aniztropi gibi faktörlerin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışmada, Erdemir 7110, 7114, 7115, ithal 7110, ve düşük karbonlu ticari çelik sacların derin çekilmesi ve germe işlemlerine etki eden yağlayıcı, kalıp şekli, pekleşme üssü, anizotropi (başlangıç ve ısıl işlem sonrası) gibi faktörler incelenmiştir. Bu değişikenlerle birlikte Biçimlendirme Sınır Diyagramları hazırlanmıştır. Kullanılan malzemeler %70 soğuk haddelenmiş ve sürekli tavlanmıştır. (Deneysel çalışmada kullanılan tüm saclar garanti süresi içerisinde, yalnızca düşük karbonlu çelik saclar kullanım süresi dışında test edilmiştir.) Kullanılan sacların biçimlendirme testleri; bu çalışma için özel tasarlanan ve üretilen kalıplar ile ilgili standartlar çerçevesinde yapılmıştır. Ticari düşük karbonlu sacların derin çekme işlemlerinde üç tip yağlayıcı kullanılmıştır. Bunlar ATF yağ (Otomotik şaşmaman yağı), gres ve naylondur. ATF yağını derin çekme işleminde kap yüzeyinde iyi gerinim dağılımı sağlamıştır. Bu nedenle tüm derinVII çekme ve germe testlerinde ATF yağı kullanılmıştır. Ticari düşük karbonlu çelik saclar 950 °C tavlanmış, farklı mikroyapı ve mekanik özellikler oluşturmak için farklı hızlarda (suda, havada ve fırında) soğutulmuştur. Ayrıca buradan anizotropi değişimleri de belirlenmiştir. Kap merkezinden uzaklığın gerinim dağılımıyla ilişkisi belirlenmiştir. Deneylerde elde edilen gerinim dağılımı grafiklerinde, gerinim dağılımı elde edilen en iyi denklemle temsil edilerek, bu denkleme göre çekilebilirlik karşılaştırması yapılmıştır. Germe testleri, germe için özel hazırlanmış aparatlarla (Hecker Test) yapılmıştır. Numuneler üzerinde 4 mm çapında daireler işaretlenerek yırtılmaya kadar germe işlemi yapılmıştır. Büyük ve küçük gerinim değerleri alınarak, biçimlendirme sınır diyagramları hazırlanmıştır. Bunlara göre Erdemir 7115 ve 7114 saclar esktra derin çekme özelliği sergilerken diğer. Erdemir 7110, ithal 7110 ve ticari düşük karbonlu saclar ise normal derin çekme eğilimi segilermişlerdir. Bilim Kodu: 626.20.01 Anahtar kelimler: Derin çekme, derin çekilebilirlik, mikroyapı, Biçimlendirme Sınır Diyagramı Sayfa sayısı : 105 Tez Yöneticisi: Doç. Dr. Burhanettin İNEM