Jasminum fruticans L. bitkisinin antihelmintik etkisinin farmakognozik açıdan değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SARA POUR
Danışman: Esra Akkol
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dünya nüfusunun büyük bir bölümünde en yaygın enfeksiyonlar arasında görülen helmint enfeksiyonları anemi, eozinofili, zatürre ve yetersiz beslenme gibi çeşitli rahatsızlıklara yol açmaktadır. Türkiye'de, Jasminum fruticans L. bitkisinin çiçekli dallarından hazırlanan infüzyon dahilen idrar arttırıcı ve sinir yatıştırıcı olarak, taze dal uçlarından elde edilen su ısıtıldıktan sonra kurt düşürücü olarak kullanılmaktadır. Bu bilgi ışığında çalışmamızda, J. fruticans bitkisininin antihelmintik etkinliğinin Farmakognozik açıdan değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda, J. fruticans bitkisininin çiçek dal ve yaprakları beraberce toz edilerek, sırasıyla n-hekzan, etil asetat (EtOAc) ve metanol (MeOH) ekstreleri hazırlanmıştır. Hazırlanan ekstrelerin antihelmintik aktiviteleri, 3-5 cm uzunluğunda ve 0.1-0.2 cm genişliğinde erişkin toprak solucanlarında referans ilaç olarak kullanılan albendazol ile karşılaştırılmıştır. Bununla birlikte, DPPH radikali süpürücü etki deneyi, demir ve bakır iyonları indirgeme yöntemleri ve toplam antioksidan kapasitenin belirlenmesi ile antioksidan aktivite tayini yapılmıştır. Toplam antioksidanların varlığı, Molibden (VI)'nin Molibden (V)'e indirgenme esasına dayanarak tespit edilmiştir. Ekstrelerin toplam flavonoit, toplam fenol, fenolik asit gibi fenolik içeriklerinin belirlenmesinde, sıvı kromatografisi-kütle spektrometrisi (LC-MS/MS) yöntemi kullanılmıştır. Ekstrelerde klorojenik asit miktar tayini yüksek preformanslı ince tabaka kromatografisi yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Anthelmintik aktivite deneyinde, MeOH ekstresinin solucanları felce uğratarak / öldürerek albendazole benzer oranda yüksek antihelmintik etki gösterdiği belirlenmiştir. EtOAc ve MeOH ekstrelerinde p-kumarik asitin majör madde olduğu ve MeOH ekstresinde gallik asit, kafeik asit, ferulik asit ve klorojenik asitin varlığı tespit edilmiştir. Sonuçlar, MeOH ekstresinde belirlenen güçlü antioksidan kapasite ile antihelmintik aktivite arasında bir korelasyonun olduğunu, yeni antihelmintik ilaç/ilaç moleküllerinin geliştirilmesi amacıyla yürütülen çalışmalara katkı sağlayabileceğini ve bitkiden ilaca giden yolda bu bitkinin bir kaynak olarak değerlendirilebileceğini göstermiştir.