Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ekrem Ziya Duman
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırmanın temel amacı, Türkiye'de mantık dersi öğretim programları doğrultusunda yazılan ve ortaöğretim kurumlarında okutulan mantık ders kitaplarını incelemektir. Araştırmada bu çerçeve içerisinde Türkiye'de 1924 yılından 2009 yılına kadar ortaöğretim kurumlarında okutulan mantık ders kitaplarının fiziksel, içeriksel, bilimsel vb. yönlerden belirlenen kriterlere uygun olup olmadığı incelenmiştir. Araştırmada Cumhuriyet döneminde ortaöğretimde okutulmuş olan mantık ders kitapları ders kitabı olma özelliklerini taşımakta mıdır? ana problemine yanıt aranmıştır. Ana probleme ulaşmak için mantık ders kitapları, Bakanlığın belirlediği kriterler ve literatürden oluşturulan kriterler çerçevesinde değerlendirilmiştir. Araştırmada tarama modeli çerçevesinde konuyla ilgili kaynakların bulunduğu literatür taraması yapılmıştır. Bu nedenle araştırma, içerik analizinin de yapıldığı betimsel bir araştırmadır. Dolayısıyla incelenen kitaplar çeşitli kriterler çerçevesinde irdelenerek durum tespiti yapılmıştır. Ayrıca dönemler kendi içerisinde ve birbirleriyle kıyaslanmıştır. Elde edilen bulgular irdelenmiş ve yorumlanmıştır. Araştırmada şu sonuçlara ulaşılmıştır; Cumhuriyet'ten günümüze kadar çeşitli yıllarda kabul edilen bazı kitaplarda bilimsel hataların olduğu saptanmıştır. Bu bilimsel hatalara rağmen kitapların ders kitabı olarak kabul edilmesi ve okutulması öğretmenlere önemli görev ve sorumluluk yüklemiştir. Bilimsel hataların daha çok şekillerde ve sembolik mantık ünitesinde iv yapıldığı dikkati çekmektedir. Cumhuriyet döneminden günümüze doğru ders kitaplarındaki bilimsel hataların azalmadığı aksine arttığı görülmüştür. Cumhuriyet'ten günümüze doğru mantık kitaplarında kavramlara yeni karşılıklar verme süreçleri yaşandığı belirlenmiştir. Bu süreçteki dilde meydana gelen değişimlerde kültürün, pozitivizmin, savaşların, değişme ve gelişmelerin etkilerinin olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca zaman zaman dönemsel şartlara zaman zaman ise uygulayan kişilere göre kriterler getirildiği dikkati çekmiştir. Bu değişikliklerin ise kitaplarda yansımalarının olduğu tespit edilmiştir. Cumhuriyet'ten günümüze kadar mantık ders kitaplarında bazı kavramlarda birliktelik sağlanamadığı ve bazı kavramların da yanlış kullanıldığı saptanmıştır. Kitaplarda şekil, şema, sınıflandırma, grafik, resim, fotoğraf, tablo vb. kavramların zaman zaman birbirlerine karıştırıldığı, birbirinin yerine kullanıldığı görülmüştür. Örneğin bazı kitaplarda resme fotoğraf denilmiş bazı kitaplarda ise sınıflandırmaya şekil denilmiştir. Bu durumlar kitaplarda kavram kargaşasına ve bilgi kirliliğine neden olmuştur. Cumhuriyet'ten günümüze kadar ders kitaplarının içeriklerinin ilgili oldukları öğretim programlarına genel olarak uygun oldukları anlaşılmıştır. Bu uygunluğun günümüze doğru daha da arttığı dikkati çekmiştir. Çünkü günümüze geldikçe öğretim programının sınırları, içerikleri, yazılma kriterleri daha ayrıntılı ve net olarak verilmiştir. Cumhuriyet'ten günümüze doğru ders kitabı inceleme kriterleri değişiklik göstermiştir. Bu değişikliklerle birlikte kitaplarda olması istenen özellikler daha ayrıntılı ve somut olarak ortaya konulmuştur. Böylece ders kitapları, günümüze doğru daha ayrıntılı şekilde incelenmiştir. Bu inceleme sürecinde kitapların okutulması için yeterli puanı alsa da hata oranlarının sıfırlanana kadar Bakanlık tarafından yayınevlerine ya da yazarlara geri gönderildikleri bilinmektedir. Fakat tüm bunlara rağmen mantık ders kitaplarındaki hataların sıfırlanmadan kabul edildiği ve okutulduğu saptanmıştır. Ayrıca bu hata oranlarının günümüze geldikçe arttığını söylemek mümkündür.