Guar zamkı kullanılarak hazırlanan kolona özgü ilaç şekilleri üzerine çalışmalar
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2003
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ARMAĞAN CELKAN
Danışman: FÜSUN ACARTÜRK
Özet:141 G. ÖZET Kolona özgü ilaç şekilleri, uygulamada lokal kolon rahatsızlıkları ve peptit/ protein tipi ilaçların oral yoldan güvenli verilişi amacıyla sınırlı kalmayıp, gün içi ritmdeki değişikliklere bağlı bir hastalık olan astımın, zamana bağlı olumsuz etkilerini gidermek ve geciktirilmiş salım sağlamak amacıyla da geliştirilmektedirler. Bu çalışmanın amacı, guar zamkı kullanarak, kronik ve gece gelişen (noktürnal) astım tedavisinde kullanılan teofilinin, kolona özgü ilaç şeklini geliştirmektir. Guar zamkı, doğal ve biyolojik olarak parçalanabilen galaktomannan yapısında bir polisakkarittir. Viskozitesi oldukça yüksektir ve sıvı alıp şişme özelliği nedeniyle özelikle matris tipi salım yapan formülasyonlarda kullanımı yaygındır. Bununla beraber, insan kolonik mikroflorasında bulunan bakterilerden salgılanan enzimler tarafından parçalanabilir olması nedeniyle kolona özgü ilaç şekillerinin geliştirilmesi için uygun bir polimerdir. Çalışmada altı değişik kaynaktan temin edilmiş olan 12 ayrı guar zamkı örneği kullanılarak karşılaştırma yapılmıştır. Teofılin ve 12 değişik tip guar zamkı örneğinin fızikokimyasal Özellikleri incelenmiştir. Guar zamkı örneklerinin viskozite ve partikül büyüklüğü farklılıklarının etkin madde şahmına olan etkisini incelemek amacıyla, her polimer ile doğrudan basım yoluyla 1:1.5 oranında matris tablet formülasyonları hazırlanmıştır. Bu grup formülasyonların in vitro salım profilleri, kullanılan guar zamkının viskozite, partikül büyüklüğü ve şişme gibi özellikleri karşılaştırılarak değerlendirilmiş ve içlerinden iki tanesi seçilerek daha sonraki çalışmalar için kullanılmıştır. Polimer miktarının salıma olan etkisini incelemek amacıyla polimer oranı artırılmıştır. Ayrıca, matris tablet formülasyonlarında hazırlama yönteminin salıma etkisini incelemek amacıyla, yaş granülasyon; sodyum klorür, kalsiyum klorür ve ksantan zamkı gibi yardımcı maddelerle karıştırma, etkin madde-polimer jel karışımı oluşturma gibi yöntemler de denenmiştir. Hazırlanan formülasyonların in vitro salım özellikleri sürekli akış ve palet yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Teofilinin kolona özgü ilaç şeklinin geliştirilmesi amacıyla, matris tabletlerin yanı sıra basınçla kaplanmış tabletler de hazırlanmıştır. Yüzde 45-90 arasında çeşitli oranlarda guar zamkı içeren formülasyonların salım profillerinin matris tabletlere göre142 çok düşük olduğu ancak çözünme ortamına enzim eklenmesiyle salımın arttığı görülmüştür İn vivo çalışmalarda kullanılmak üzere % 45 oranında guar zamkı içeren, basınçla kaplama yöntemi ile hazırlanmış tablet formülasyonu seçilmiştir. Seçilen formülasyon, gastrointestinal sistemde izlenebilmesi amacıyla, samaryum oksit ile işaretlenmiş ve altı gönüllüde gama sintigrafısiyle görüntülenmiştir. Yapılan deneyler sonucunda teofilin ve guar zamkı arasında FT-IR ile herhangi bir etkileşme olmadığı saptanmıştır. Guar zamkının pseudoplastik akış özelliği gösterdiği görülmüştür. Farklı kaynaklardan temin edilen guar zamkı numunelerinde partikül büyüklüğü azaldıkça viskozitenin arttığı saptanmıştır. Matris tipi tabletlerin hazırlanmasında uygulanan değişik hazırlama yöntemlerinin ve yardımcı maddelerin teofilin şahmının düşürülmesi açısından etkili olmadığı görülmüştür. Matris tipi tabletlerin in vitro salım çalışmaları sonucunda pH 1.2 ve 4.5'da ilk dört saatte görülen % 20-29'luk etkin madde saliminin uzatılmış etkili matris tipi bir preparat için uygun olduğu, ancak kolona özgü ilaç şekli için yüksek olduğu görülmüştür Sonuç olarak basınçla kaplanmış tabletlerin gama sintigrafısiyle yapılan görüntüleme çalışmalarında altı denekten üçünde tabletlerin kolona ulaştığı ve suda çözünürlüğü yüksek etkin maddeler için kolona özgü ilaç şekillerinin hazırlanmasında basınçla kaplamanın daha uygun bir yöntem olduğuna karar verilmiştir.