Rat beyin dokusunda etanolle indüklenen oksidatif strese antioksidan olan karnozinin etkileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2004
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÜMMÜHANİ ÖZEL
Danışman: Ayşe Bilgihan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Etanol birçok mekanizma aracılığıyla ROS üretimini arttırabilir. Etanol çeşitli organlarda oksidatif strese indükleyebilir. Etanol ile indüklenen oksidatif strese beyin ve sinir sistemi, diğer organlardan daha hassasta. Beyin yüksek oksidatif metabolik aktivite, düşük antioksidan kapasite, membran/sitoplazma oranının yüksek oluşu, geçiş metal iyonlarının yüksek konsantrasyonu ve yenilenemeyen nöronal hücrelerden dolayı oksidatif strese elverişlidir. Endojen olarak sentezlenen karnozin p-alanin ve histidinden oluşmaktadır. Karnozin ve histidin içeren dipeptitler iskelet kası ve beyin gibi uyarılabilen dokularda yüksek konsantrasyonda bulunmaktadırlar. Karaozinin esas biyolojik rolü tam olarak anlaşılamamış olmasına rağmen, yapılan çeşitli deneysel çalışmalarda karnozinin; antioksidan, tamponlayıcı aktivite, nörotransmitter, yara iyileştirici bir ajan ve savunma sistemini güçlendiren bir etkiye sahip olduğu rapor edilmiştir. Karaozinin antioksidan etkilerini metal iyonlarına karşı şelatasyon, SOD benzeri aktivite ve reaktif oksijen radikallerini süpürücü etkisi olarak sayabiliriz. Çalışmamızda, rat beyininde etanolle indüklenen oksidatif strese antioksidan olan karaozinin etkilerini ve histolojik bulguları inceledik. Bir lipit peroksidasyon markın olan MDA'nın, etanol uygulanan gruptaki düzeyleri diğer gruplarla karşılaştırıldığında anlamlı bir artış bulunmuştur (p<0,001). Karnozin uygulanan grubun MDA düzeyleri ise, kontrol grubu ile karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı bir azalma saptanmıştır (p<0,05). Karnozin+etanol uygulanan gruptaki MDA düzeyleri ise kontrol grubunun MDA düzeylerine yakın bulunmuştur. SOD aktivite düzeylerindeki değişiklik sadece karnozin+etanol uygulanan grupta gözlenmiştir. Bu grupta aktivite düzeyleri kontrole göre anlamlı olarak artmıştır (p<0,05). Etanol grubundaki PCO düzeyleri ise diğer gruplarla karşılaştırıldığında anlamlı bir artış görülmüştür. Diğer gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır.-56- Diyet karnozinin endojen karnozin üzerine etkileri, etanol, kamozin ve karnozin+etanol gruplannda gözlenmiştir. Kontrol grubuna göre doku karnozin düzeylerinin etanol (p<0,05), karnozin (p<0,005) ve karnozin+etanol (p<0,001) gruplannda belirgin olarak arttığı bulunmuştur. Karnozin grubundaki doku karnozin düzeyleri de etanol grubuna göre anlamlı bir artış göstermiştir (p<0,005). Karnozin+etanol uygulanan grubun karnozin düzeyleri ise diğer gruplarla karşılaştırıldığında anlamlı olarak artmıştır. Etanol ve karnozinin dokulardaki etkilerini histolojik olarak inceledik. Etanol grubu kontrol ve diğer gruplarla karşılaştırıldığında damar duvarlarında son derece belirgin bir ödem ve piramidal hücrelerde vakuolizasyon görülmüştür. Karnozin grundaki histolojik bulgular kontrole yakın olamsına karşın damar duvarlarında hafif ödem saptanmıştır ve glial hücreler normaldir. Karnozin+etanol grubu ise etanol grubu kadar dejenerasyon görülmeyip bulgular karnozin grubuna yakındır. Çalışmamızın biyokimyasal ve histolojik bulguları etanolun oksidatif strese neden olduğunu göstermektedir. Bulgularımıza göre karnozinin etanole bağlı beyin hasarı üzerinde iyileştici bir etki gösterdiği ve bu etkiyi beyinde oksidatif stresi azaltarak yaptığı söyleyebiliriz.