Okul öncesi dönemdeki çocukların motivasyon düzeyleri ve bağımsız öğrenme davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RUKİYE DIĞRAK
Danışman: Saide Özbey
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı okul öncesi dönemdeki çocukların motivasyon düzeyleri ve bağımsız öğrenme davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi ve çocuğun cinsiyeti, yaşı, devam ettiği kurum türü, kuruma devam etme süresi, ebeveynlerinin meslek grupları ve öğretmenin kıdemi değişkenlerine göre motivasyon düzeyleri ve bağımsız öğrenme davranışları ölçeğinden aldıkları puanların anlamlı farklılık gösterip göstermediğini araştırmaktır. Nicel araştırma yöntemiyle planlanan bu araştırmanın modeli, betimsel ilişkisel tarama modelidir. Araştırmanın evrenini Konya ili Selçuklu, Meram ve Karatay ilçelerinde bulunan Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı resmi ve özel ana okulları ve anasınıfları; örneklemini ise bu kurumlarda eğitim alan 36-72 ay arası 386 çocuk oluşturmaktadır. Araştırma verileri 2024 Mart-Nisan aylarında toplanmıştır. Verilerin toplanmasında araştırmacılar tarafından geliştirilen demografik bilgi formu; Whitebread, Saraç ve Karakelle (2019) tarafından geliştirilen tek boyutlu Okul Öncesi Çocuklar İçin Bağımsız Öğrenme Ölçeği 3-5 (BÖD 3-5) ve Özbey ve Dağlıoğlu (2017) tarafından Türkçeye uyarlanan Okul Öncesi Çocuklar İçin Motivasyon Ölçeği (DMQ18) kullanılmıştır. Araştırma sonucunda çocukların cinsiyetlerine göre motivasyon ölçeği tüm alt boyutlarından aldıkları puanlar arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır. Çocukların yaşlarına göre motivasyon ölçeğinden aldıkları puanlar arasında anlamlı farklılık tüm alt boyutlarda 61-72 aylık çocukların lehinedir. Çocukların okula devam etme süresine göre motivasyon ölçeği bilişsel sebat ve kaba motor sebat alt boyutlarından aldıkları puanlar arasında anlamlı farklılık okula 2 yıldan daha uzun süre devam çocukların lehine; sosyal sebat alt boyutunda ise 1 yıldan daha az süre devam eden çocukların lehinedir. Çocukların devam ettiği kurum türüne göre motivasyon ölçeği çocuklarla sosyal sebat alt boyutundan aldıkları puanlar arasında anlamlı farklılık resmi anasınıfındaki çocukların lehine; olumsuz tepki alt boyutunda özel anaokuluna devam eden çocukların lehinedir. Çocukların öğretmenlerinin kıdemine göre motivasyon ölçeği çocuklarla sosyal sebat alt boyutundan aldıkları puanlar arasında anlamlı farklılık 0-1 yıl arası kıdeme sahip öğretmenlerin lehine; üst düzey memnuniyet alt boyutunda 10 yıl ve üzeri kıdeme sahip öğretmenlerin lehine; olumsuz tepki alt boyutunda 10 yıl ve üzeri kıdeme sahip öğretmenlerin lehinedir. Çocukların anne meslek gruplarına göre motivasyon ölçeği tüm alt boyutlarından aldıkları puanlar arasında anlamlı farklılık anneleri profesyonel meslek grubunda bulunan çocukların lehinedir. Çocukların baba meslek gruplarına göre motivasyon ölçeği kaba motor sebat, genel yeterlilik ve üst düzey memnuniyet alt boyutundan aldıkları puanlar arasında anlamlı farklılık babaları serbest meslek grubunda bulunan çocukların lehinedir. Çocukların cinsiyetlerine, devam ettikleri kurum türüne ve öğretmenlerinin kıdemine göre bağımsız öğrenme davranışları ölçeğinden aldıkları puanlar arasında anlamlı farklılık saptanmamıştır. Çocukların yaş gruplarına göre bağımsız öğrenme davranışları ölçeğinden aldıkları puanlar arasında anlamlı farklılık 61-72 ay arası çocukların lehinedir. Çocukların okula devam etme süresine göre bağımsız öğrenme davranışları ölçeğinden aldıkları puanlar arasında anlamlı farklılık 2 yıldan daha uzun süre devam çocukların lehinedir. Çocukların anne meslek gruplarına göre bağımsız öğrenme davranışları ölçeğinden aldıkları puanlar arasında anlamlı farklılık anneleri profesyonel meslek grubunda bulunan çocukların lehinedir. Çocukların baba meslek gruplarına göre bağımsız öğrenme davranışları ölçeğinden aldıkları puanlar arasında anlamlı farklılık babaları serbest meslek grubunda bulunan çocukların lehinedir. Çocukların Bağımsız Öğrenme Davranışları Ölçeği (BÖD 3-5) ile Okul Öncesi Çocuklar İçin Motivasyon Ölçeğinin (DMQ18) toplamından aldıkları puanlar arasında orta düzeyde ve pozitif yönde bir ilişki olduğu (r=,570) görülmektedir. Toplamda %57 oranında çocukların motivasyon düzeyleri bağımsız öğrenme davranışlarını yordamaktadır.