Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Hilal Betül ALTINTAŞ BAŞAR
Danışman: Saniye Bilici
Özet:
Beslenme eğitimi kapsamlı okul beslenme programlarının önemli bir bileşenidir. Çevrimiçi (online) eğitimlerin sağlıklı beslenmenin teşviki ve çocukluk çağı obezitesi ile mücadelede yarar sağlayabileceği bildirilmektedir. Bu çalışma, ortaokul öğrencileri için çevrimiçi beslenme eğitiminin oluşturulması, uygulanması ve değerlendirilmesi amacıyla Mart-Eylül 2021 tarihlerinde Ankara ili Yenimahalle merkez ilçesine bağlı bir özel ortaokulda, yaş ortalamaları 11 olan, 26’sı kız, 23’ü erkek olmak üzere 49 gönüllü öğrenci ile Covid-19 pandemisi döneminde yürütülmüştür. Araştırma iki aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada öğrencilere haftada 1 kere her biri 40 dakika olmak üzere toplam 10 hafta süresince araştırmacı tarafından hazırlanan çevrimiçi beslenme eğitimi (eğitimin tamamen çevrimiçi olduğu dönemde) uygulanmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında (eğitim izlem dönemi), 10 haftalık eğitim sonunda bir gruba (n:25), haftada 1 kez olmak üzere 10 hafta boyunca eğitim içeriğine uygun olarak hazırlanmış kısa mesajlar gönderilmiş, bir gruba ise (n:24) herhangi bir hatırlatma müdahalesinde bulunulmamıştır. Anket formu eğitim öncesinde, eğitimden hemen sonra ve izlem dönemi sonunda öğrencilere çevrimiçi olarak gönderilmiştir (Mart, Haziran ve Eylül 2021). Anket formu kontrolü araştırmacı tarafından yapılarak eğitimin hibrit (yarım gün yüzyüze yarım gün çevrimiçi) olduğu dönemde düzetmeler yüzyüze olarak yapılmıştır. Anket formu, demografik bilgileri, beslenme alışkanlıkları, beslenme bilgisi, meyve ve sebze tüketimi değişim süreci ölçeği, 24 saatlik besin tüketim kaydı, içecek tüketim kaydı ve fiziksel aktivite kaydını içermektedir. Öğrencilerin antropometrik ölçümleri (boy uzunluğu, vücut ağırlığı, bel çevresi, vücut yağ oranı) araştırmacı tarafından Mart, Haziran ve Eylül 2021’de hibrit eğitim sırasında yüzyüze alınmıştır. Eğitim sonrası ve izlem döneminde eğitim öncesine göre meyve ve sebze tüketimi değişim süreci ölçeği puanı ve beslenme bilgi puanının anlamlı düzeyde arttığı saptanmıştır (p<0,05). Eğitim öncesi, eğitim sonrası ve izlem döneminde toplam beslenme bilgi puanı ile meyve ve sebze tüketimi değişim süreci ölçeği puanı arasında anlamlı pozitif ilişki belirlenmiştir (p<0,05). İzlem döneminde bel çevresi, bel/boy oranı ve beden kütle indeksi değeri ile meyve ve sebze tüketimi değişim süreci ölçeği puanı arasında negatif anlamlı bir ilişki belirlenmiştir (p<0,1). Eğitim sonrasında beslenme bilgi puanı ile besin tüketim kaydından alınan protein miktarı arasında anlamlı pozitif ilişki belirlenmiştir (p<0,05). İzlem döneminde mesajla hatırlatma yapılan ve yapılmayan grup arasında öğün atlama oranları ve meyve ve sebze tüketimi değişim süreci ölçeği puanı açısından anlamlı fark tespit edilmemiştir (p>0,05) ancak beslenme bilgi puanları arasında anlamlı fark bulunmuştur (p<0,1). Bu araştırmada, çevrimiçi beslenme eğitiminin öğrencilerin beslenme davranışı ve bilgi puanları üzerinde olumlu farklılık oluşturabileceği, bilgilerin sürekli tazelenme ve pekiştirme yoluyla kalıcılığının sağlandığı ancak davranış değişikliği oluşturmada daha etkili ve uzun süreli eğitim tekniklerinin kullanılmasının yararlı olacağı sonucuna varılmıştır.
Anahtar Kelimeler : Online beslenme eğitimi, Beslenme alışkanlıkları, Beslenme bilgisi, Beslenme durumu, Adölesan, Öğrenci, Çocuk, Okul