Akciğer adenokarsinom nedeniyle cerrahi rezeksiyon yapılan hastalarda postoperatif adjuvan tedavi zamanlamasının sağ kalıma etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİ OSMAN TAŞ
Danışman: OZAN YAZICI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Akciğer kanseri, dünya genelinde kanser insidansının ve mortalitesinin yaygın nedenlerinden biridir. Akciğer adenokarsinomu, çoğu ülkede akciğer kanserinin en yaygın histolojik alt tipidir ve tüm akciğer kanserlerinin yarısını oluşturmaktadır. Akciğer adenokarsinomu nüks potansiyeline sahip olup, bu tümörlerin doğru tanımlanması ve uygun adjuvan tedavinin seçilmesi postoperatif tedavi etkinliğini artıracaktır. Cerrahi, erken evre akciğer adenokarsinom tedavisi için birincil terapötik seçeneği oluşturur. Adjuvan kemoterapi erken evre küçük hücreli dışı akciğer karsinomu olan kötü prognozlu hastalarda sağ kalım üzerine önemli rol oynamaktadır. Adjuvan kemoterapi endikasyonları netleştirilmiş olsa da cerrahi rezeksiyondan sonraki uygun zamanlama tam olarak tanımlanmamıştır. Cerrahi rezeksiyon sonrası adjuvan kemoterapinin en uygun başlama zamanının belirlenmesi, hastaların tedaviye en iyi yanıtı vermelerini sağlamak ve nüks riskini azaltmak açısından kritik bir öneme sahiptir. Biz de bu çalışmada, akciğer kanseri nedeniyle opere edilen ve adjuvan tedavi alan hastaları değerlendirerek, adjuvan tedavi zamanının sağ kalım üzerine olan etkisini incelemeyi amaçladık. Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları Medikal Onkoloji Bilim Dalı'nda son 10 yıl içerisinde 18 yaş ve üzeri, akciğer kanseri tanısı alan tüm hastalar değerlendirmeye alındı. Histopatolojik tanısı küçük hücreli dışı akciğer karsinomu, Tümör-Nod-Metastaz (TNM) evrelemesine göre Evre I-II-IIIA olan, cerrahi geçirmiş ve sonrasında adjuvan kemoterapi veya kemo-radyoterapi alan hastalar seçildi. Hastaların demografik ve histopatolojik özellikleri, hastalıksız sağ kalım ve genel sağ kalım süreleri kaydedilerek adjuvan tedavi verilme sürelerinin bu parametreler ile ilişkisi incelendi. Adjuvan tedavi ve cerrahi arasında geçen sürenin sağ kalım sürelerine olan etkileri Kaplan-Meier testi ve log-rank testi ile değerlendirildi. Tek değişkenli analiz log-rank testi, çok değişkenli analiz için cox regresyon modeli kullanıldı. Kategorik değişkenlerin değerlendirilmesinde Chi-Square testi uygulandı. İstatistiksel analizlerde p değerinin 0.05'ten küçük olması anlamlı olarak kabul edildi. Çalışmamızda histopatolojik bulgular ve adjuvan tedavi süresi ile hastalıksız sağ kalım arasındaki ilişki incelendiğinde patolojik lenf nodu değerlendirilmesi ve adjuvan tedaviye ilk 28 gün içerisinde başlanan hasta grupları arasında istatiksel olarak anlamlı ilişki saptandı. Tek değişkenli analizde anlamlı çıkan bu iki parametre çok değişkenli analiz yapıldığında hem patolojik lenf nodu varlığının hem de adjuvan tedavi başlangıç süresinin prognostik olduğu saptandı (sırasıyla p = 0.07 ve p = 0.026). Aynı şekilde histopatolojik bulgular ve adjuvan tedavi süresi ile genel sağ kalım arasındaki ilişki incelendiğinde patolojik evre değerlendirmesi ile adjuvan tedaviye ilk 28 gün içerisinde başlanan hasta grupları arasında istatiksel olarak anlamlı ilişki saptandı. Tek değişkenli analizde istatiksel anlamlı olarak bulunan bu iki parametre ile çok değişkenli analiz yapıldığında hem patolojik evrede hem de adjuvan tedavi başlangıç süresinin prognostik olduğu saptandı (sırasıyla p = 0.020 ve p = 0.023). Sonuç olarak, çalışmamızda küçük hücreli dışı akciğer kanseri olan hastalara cerrahi sonrasında adjuvan kemoterapinin ilk 28 günlük süreçte verilmesinin hastalıksız sağ kalıma ve genel sağ kalıma olumlu etkisi olduğunu gösterdik. Çalışmamız adjuvan tedavinin zamanında başlatılmasının önemini vurgulamaktadır. Küçük hücreli dışı akciğer kanseri olan hastalarda erken tedavi verilmesinin prognoza etkisi ve cerrahiden kaynaklanan adjuvan tedavi gecikmesinin etkilerini açıklığa kavuşturmak için daha fazla sayıda hasta içeren araştırmaya ihtiyaç vardır.