Obez astımlı çocuklarda Akdeniz diyetinin astım kontrolü, vücut bileşimi, inflamatuvar ve oksidan parametrelere etkisi

Bu çalışma, obez astımlı çocuklarda Akdeniz diyetinin astım kontrolü, vücut bileşimi, inflamatuvar ve oksidan parametrelere etkisini değerlendirmek amacıyla 6-15 yaş aralığında, astım tanılı obez (Beden Kütle İndeksi (BKİ) Z-skoru ≥2) 21 erkek ve 16 kız olmak üzere 37 çocuk ile yürütülmüştür. Katılımcılara 8 hafta süren bireyselleştirilmiş Akdeniz diyeti müdahalesi uygulanmıştır. Çalışma başlangıcında ve sonunda katılımcılarla yüzyüze görüşülerek kan örnekleri, besin tüketimi (3 günlük) ve fiziksel aktivite kayıtları alınmış, spirometreyle solunum fonksiyonları ölçülmüş, antropometrik ölçümleri ve vücut bileşim analizleri yapılmış, çocukların diyet inflamatuvar indeksi (C-Dİİ) hesaplanmış ve Akdeniz Diyeti Kalite İndeksi (KIDMED), Astım Kontrol Testi (AKT) ve Astımlı Çocuklarda Yaşam Kalitesi Ölçeği (AÇKYÖ) uygulanmıştır. Müdahalenin 4. haftasında katılımcılarla yüzyüze bir görüşme daha yapılmış, antropometrik ölçümleri ve vücut bileşimi analizleri yapılmış, 3 günlük besin tüketim kayıtları alınmıştır. Çalışma sonunda KIDMED ve AKT puanı her iki cinsiyette de artmıştır (p<0,05). Antropometrik ölçümler ve vücut bileşiminde her iki cinsiyette de BKİ, bel çevresi, kalça çevresi, bel/boy oranı, BKİ Z-skoru ve vücut yağ oranında azalma saptanmıştır (p<0,05). Erkek çocuklarda serum total kolesterol (-14,0±22,14 mg/dL) ve trigliserit (-26,5±53,65 mg/dL) düzeylerinde anlamlı düşüş gözlenmiştir (p<0,05). Erkek ve kızlarda serum açlık insülin düzeyi (sırasıyla -2,7±4,52; -5,9±10,79 IU/mL) ve HOMA-IR (sırasıyla -0,8±1,07; -1,3±2,18) anlamlı olarak düşmüştür (p<0,05). Erkek çocuklarda serum leptin (-117,1±202,40 ng/mL) ve İnterlökin-1β (IL-1β) düzeyi (-10,1±12,78 pg/mL) istatistiksel olarak anlamlı şekilde düşmüştür (p<0,05). Kız çocuklarda serum total oksidan kapasite (TOS) (-15,0±23,23 µmol/L) ve oksidatif stres indeksi (OSİ) (-0,8±1,39) düzeylerindeki azalma anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Çocukların müdahale sonunda serum IL-1β ve IL-6 değişimleri ile FEV1 değişimleri arasında negatif korelasyon saptanmıştır (p<0,05). Yapılan hiyerarşik regresyon analizi sonuçlarına göre; C-Dİİ skorundaki bir birimlik düşüşün AÇKYÖ puanını 0,46 puan ve KIDMED skorundaki bir birimlik artışın AÇYKÖ puanını 0,32 puan artırdığı bulunmuştur (p<0,05). Sonuç olarak, Akdeniz diyetine dayalı beslenme müdahalesi, obez astımlı çocuklarda inflamasyon, metabolik bozukluklar, oksidatif stres ve solunum fonksiyonları üzerinde olumlu etkiler yaratmış; astım semptom kontrolü ve yaşam kalitesinde anlamlı iyileşme sağlamıştır. Bu doğrultuda, obez astımlı çocukların tedavisinde Akdeniz diyetine dayalı bireyselleştirilmiş beslenme müdahalelerinin klinik uygulamalara entegre edilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelime: Akdeniz diyeti = Mediterranean diet ; Astım = Asthma ; Çocuk obezitesi = Pediatric obesity