İlköğretim öğretmenlerinin eğitimde yapay zeka kullanımına yönelik görüşleri


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ESMA ORAK SAYGINER

Danışman: Tolga Güyer

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Teknoloji, toplumların günlük yaşamını dönüştüren ve yeniden şekillendiren güçlü bir etkendir. Bu dönüşümün en belirgin biçimde hissedildiği alanlardan biri de eğitimdir; özellikle son yıllarda yapay zekâ destekli uygulamalar, eğitim süreçlerini köklü bir biçimde değiştirmeye başlamıştır. 1920'lerde Sidney L. Pressey'in sınav makineleriyle temelleri atılan yapay zekâ destekli uygulamalar, günümüzde bireyselleştirilmiş öğrenme yolları sunmakta, sosyal-duygusal becerileri desteklemekte ve öğretmenlere veri temelli kararlar alma imkânı tanımaktadır. Ayrıca, engelli bireylerin eğitime erişimini kolaylaştırmakta ve kurumsal işleyişe çok yönlü katkı sağlamaktadır (Burtgil, 2024). Bu çalışma ilköğretim öğretmenlerinin eğitimde yapay zekâ kullanımına yönelik görüşlerinin incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik araştırma yöntemi kullanılmıştır. Çalışmaya 75 ilköğretim öğretmeni katılmıştır. Öğretmenlerin seçiminde kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemi tercih edilmiştir. Araştırma verileri 'yarı yapılandırılmış görüşme soruları' kullanılarak yüz yüze görüşmelerle elde edilmiştir. Verilerin analizi içerik analizi yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre ilköğretim öğretmenlerin çoğu yapay zekayı insan zekasını, düşüncelerini ve davranışlarını taklit etme olarak algılamaktadır. Öğretmenler eğitimin bütün alanlarında yapay zekanın kullanılabileceğini belirtmişlerdir. Öğretmenlerin eğitim alanında kullanılan yapay zekâ araçları ve kendi branşlarında kullanılan yapay zekâ araçları ile ilgili farkındalıklarının ve yapay zekâ alanında eğitim alma durumlarının düşük seviyede olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin genel olarak eğitimde yapay zekâ kullanımına karşı olumlu bir bakış açısına sahip oldukları belirlenmiştir. Öğretmenlerin yapay zekanın öğretmenlerin rolünü olumlu yönde etkileyeceği, eğitimde yapay zekanın yaygınlaştırılması ve etik durumlara dikkat edilmesi gerektiği, yapay zekanın gelecekte gelişerek yaygınlaşacağı görüşlerini benimsedikleri sonucuna ulaşılmıştır.