Türkiye'de 36 59 ay çocuklarda erken çocukluk gelişim durumu ile ilişkili faktörler: 2018 TNSA ileri analiz çalışması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MÜBERRA ERKAYA TOSUN
Danışman: Seçil Özkan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Araştırmada 2018 TNSA verileri kullanılarak 36 59 ay yaş aralığındaki çocuklarda erken çocukluk gelişim durumu ile ilişkili faktörlerin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma kesitsel tipte olup Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 2018'e katılan 15 49 yaş grubu kadınların 36 59 ay yaşındaki yaşayan çocuklarını kapsayacak şekilde planlanmıştır. Erken çocukluk gelişim durumu 2018 TNSA'da ilk kez kullanılan Erken Çocukluk Gelişim İndeksi ile ölçülmüştür. Çocuğa ait bazı sosyodemografik değişkenler, anne ve babaya ait bazı özellikler, çocuğa ait gebelik ve doğum ile ilgili değişkenler ve geliştiren bakım ögelerinin erken çocukluk gelişimi ile ilişkisi araştırılmıştır. 36 59 ay çocukların erken çocukluk gelişim indeksi değeri gelişim durumu %73,7 yeterli, %26,3 yetersizdir. Okuryazarlık sayısal beceri gelişim durumu %14,4 yeterli, %85,6 yetersizdir. Fiziksel gelişim durumu %97,9 yeterli, %2,1 yetersizdir. Sosyal duygusal gelişim durumu %73,3 yeterli, %26,7 yetersizdir. Öğrenme alanı gelişim durumu %95,7 yeterli, %4,3 yetersizdir. Model 1'e çocuğa ait bazı sosyodemografik özellikler alınmıştır. Cinsiyet ve hanehalkı refah düzeyinin erken çocukluk gelişimi ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Model 2'ye çocuğun ebeveynlerine ait bazı özellikler alınmıştır. Babanın yaşı ve eğitim durumu erken çocukluk gelişimi ile ilişkili bulunmuştur. Model 3'te çocuğa ait gebelik ve doğum ile ilgili bazı özellikler incelenmiştir. Analiz sonucunda doğum haftasının erken çocukluk gelişimi durumu ile ilişkiliolduğu bulunmuştur. Model 4'te erken çocukluk gelişimi ile ilgili olabilecek çocuğa ait geliştiren bakım ögeleri incelenmiştir. Çocuğa ait kitap sayısı, oynadığı oyuncak türü, yetersiz bakıma maruz kalma durumu, öğrenmenin desteklenmesi Model 4'e alınan değişkenlerdir. Çocuğa ait kitap sayısının ve Herhangi bir aile üyesi yetişkinle aktivite yapma durumunun erken çocukluk gelişimi ile ilişkili olduğu görülmüştür. Model 5'e diğer modellerde anlamlı çıkan değişkenler dahil edilmiştir. Cinsiyet, babanın yaşı, doğum haftası ve herhangibir aile üyesi yetişkinle aktivite yapma durumunun erken çocukluk gelişimi ile ilişkisi olduğu görülmüştür. Sonuçlar doğrultusunda müdahale programları ve politikalar planlanarak erken çocukluk dönemine yapılacak olan yatırımların arttırılmasının optimal gelişim düzeyine ulaşmak ve bireysel ve toplumsal düzeyde refah seviyesinin artması için anahtar rol oynayacağı söylenebilir. Anahtar kelimeler: Çocuk Gelişimi, Erken Çocukluk Dönemi, Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması