ORTAÖĞRETİM GÖRSEL SANATLAR DERSİNDE SANAT ESERLERİNİN ÖĞRETİMİNDE İNTERAKTİF ÖĞRENME YÖNTEMİNİN KULLANIMI
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Gazi Eğitim Fakültesi, Güzel Sanatlar Eğitimi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYGÜL AŞIR
Danışman: Murat Aslan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İnsan karmaşık ve çok boyutlu bir varlık olarak, yaşamın her evresinde ve alanında sürekli eğitime ihtiyaç duyar. Eğitim, bireylerin doğuştan sahip oldukları potansiyeli keşfetmeleri, yeteneklerini geliştirmeleri ve kişisel ile mesleki gelişimlerini yönlendirmeleri açısından temel bir mekanizmadır. Bu geniş çerçevede, sanat eğitimi özgün ve vazgeçilmez bir konuma sahiptir. Bu bağlamda sanat eğitimi, bireyin estetik algısını geliştiren, yaratıcılığını besleyen ve kültürel kimliğini zenginleştiren, pekiştiren özgün bir eğitim alanıdır. Günümüzde özellikle teknoloji alanında yaşanan gelişmeler; yaşam biçimlerinden iletişim şekillerine, düşünce yapılarına kadar pek çok alanı köklü bir biçimde dönüştürmektedir. Sanat da bu değişimden etkilenmekte, geleneksel formların yanı sıra dijital, interaktif ve deneyimsel ifade biçimlerine yönelmektedir. Bu hızlı dönüşüm karşısında sanat eğitiminin de durağan ve kalıplaşmış yapılar yerine, esnek, yenilikçi ve bireyin özgün düşüncelerini ifade edebileceği dinamik bir çerçeveye sahip olması gerekmektedir. İnteraktif eğitim, öğrencilerin öğrenme sürecine pasif bir biçimde katılmalarının ötesine geçerek, onların sürece aktif ve anlamlı bir biçimde dahil olmalarını amaçlayan çağdaş bir öğrenme yaklaşımıdır. Bu yaklaşım; beyin fırtınası, benzetim (simülasyon), tartışma, grup çalışması ve problem çözme gibi çeşitli yöntemlerle öğrenme ortamını zenginleştirir. Söz konusu yöntemler öğrencilerin yalnızca bilgi edinmesini değil, aynı zamanda eleştirel ve yaratıcı düşünme becerilerini geliştirmesini de sağlar. Bununla birlikte, bireyin sanatsal ifade biçimlerine karşı duyarlılığını artırır; estetik algısını derinleştirir. Bu bağlamda interaktif eğitimin nihai amacı; sanata ve kültürel değerlere duyarlı, analitik düşünebilen, yaratıcı ve topluma nitelikli katkılar sunabilecek bireyler yetiştirmektir. Araştırmanın amacı; interaktif eğitimin içeriğinin etkilerinin ne düzeyde olacağını anlayabilmektir. Bu araştırma Orta Öğretim düzeyinde Görsel Sanatlar Eğitimi interaktif öğretim yöntemleri kullanılarak Kültürel Miras öğrenme alanını beş farklı sanatçının eseri ile aktarmayı, sanatçıların çalışmalarını analiz etmeyi ve anlamlı, amaçlı sanatsal projeleri üretirken özgür, yaratıcı ve farklı düşünme yeteneğini geliştirmeyi hedefleyen bu araştırma, nitel bir araştırma türü olarak tasarlanmıştır. İnteraktif öğretim yöntem ve tekniklerinin, 9. Sınıf, Görsel Sanatlar dersinde kullanımının öğrenci üzerindeki sanatsal gelişim süreçlerini anlayabilmek ve değerlendirmek, aynı zamanda derse karşı tutumları ve motivasyonları üzerinde bu yöntemlerin etkili olup olmadığını araştırmak üzere hazırlanmıştır. Araştırmayı 2023-2024 Eğitim-öğretim yılında Uşak Merkezdeki "Final Akademi Okulları" Fen ve Anadolu Lisesi' nde, 9. Sınıfta öğrenim gören 12 öğrenci olarak belirlenmiştir. Öğrencilerin grup çalışmasında seçim noktasında yansız atama esas alınmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılarak, veriler gözlem notları, görüşme formları, araştırmacı ve öğrenci günlükleri, gözlem, yazılı ve görsel dokümanlar, ses ve fotoğraf dökümü kullanılmıştır. Araştırma 4 haftalık bir süreç içerisinde çeşitli etkinlikler çerçevesinde gerçekleşmiştir. Araştırma sürecine başlamadan önce Uşak İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nden izinler alınmıştır. Araştırmacı, katılım göstereceği derslerde gözlem formunu kullanmıştır. Yarı yapılandırılmış sorularla gerçekleştirilen görüşmeler, öğrencilerin izni ile ses kayıtları ve fotoğraflarla belgelenmiştir. Derse ilişkin nitel veriler elde etmek amacıyla, açık uçlu sorulardan oluşan ön değerlendirme, araştırma öncesi görüşme soruları da uygulanmıştır. Ayrıca araştırma süresince her etkinlik sonrası uygulanacak etkinlik değerlendirme öğrenci görüşme formları da kullanılmıştır. Araştırma kapsamında araştırmacı ve öğrenci günlükleri tutmaları istenmiş ve verilerin analizleri bu günlüklerle yapılmıştır. Araştırmada gözlem verileri, araştırmacı tarafından hazırlanan Gözlemci formu ve gözlemci görüşme formu ile toplanmıştır. Gözlem formlarının hazırlanma süreci, interaktif öğrenme ve kültürel miras öğrenme alanlarının uygulama sürecine uygun şekilde gerçekleştirilmiştir. Verilerin çözümlenmesi açısından nitel araştırma içeriğinden olan Betimsel analiz kullanılmıştır. Bunun yanı sıra, eylem izleme planı ve eylem uygulama planı takvimi geliştirilmiştir. Elde edilen veriler analiz edilerek bulgular ve yorumlar kısmında sonuçlar yazılmıştır. Ayrıca eksikliklerini tespit etmek için ders programını bu doğrultuda düzenlemiştir Bu araştırmanın alt amaçlarından birisi; sanat eğitiminde eleştirel düşünme becerilerinin gelişimini incelemeyi hedeflemektedir. İnteraktif öğrenme yöntemlerinin, öğrencilerin sanat eserlerini analiz etme ve değerlendirme yetenekleri üzerindeki etkileri değerlendirilecek, böylece eleştirel düşünme becerilerinin güçlendirilmesi için gerekli öneriler sunulacaktır. Bu araştırma; Ortaöğretim düzeyinde Görsel Sanatlar Eğitimi kapsamında, interaktif öğrenme yöntemleri kullanılarak kültürel miras öğrenme alanını beş farklı sanatçının eserleri ile aktarmayı amaçlamaktadır. Araştırma, nitel araştırma yöntemleri arasında yer alan eylem araştırması modeli ile yürütülmüştür. Eylem araştırması sürecinde toplanan veriler ve belgeler, gözlem formları, görüşme formları ve doküman analizleri gibi araçlarla elde edilmiştir. Bulguların yorumlanmasında uygulama öncesinde dersin anlatım ortamı hazırlanmış ve ders içerikleri oluşturulup planlanmıştır. Uygulama sürecinde interaktif öğrenme tekniklerini içeren ders sunumu gerçekleştirilmiştir. Daha sonra, öğrencilerin çalışma uygulamaları ve değerlendirme süreçleri tamamlanmıştır. Araştırmanın sonunda öğrencilerin çalışmalarını değerlendirmeleri istenmiş ve bu süreçte "Öğrenci Ürün Değerlendirme Formu" hazırlanmıştır. Verilerin analizi için nitel veri analizi yöntemlerinden biri olan betimsel analiz kullanılmıştır. Eylem uygulama ve izleme planları geliştirilmiş ve bu planlara göre veriler analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, ortaöğretim düzeyindeki öğrenciler Görsel Sanatlar derslerinde birçok konuda interaktif öğrenme yöntemlerinden yararlanmalı; uygulama sonrası eserlerini değerlendirme ve eleştirme fırsatı bulmalıdır. Öğrencilerin neyi, neden yaptıklarını bildiği ve konu içeriğini öğrenebildiği bir ders ortamı oluşturulmalıdır. Sanat eğitiminde gerekli koşullar sağlanmalı ve bu araştırmadaki konular dışında kalan müfredat kapsamındaki diğer konular da interaktif öğrenme yöntemleri kullanılarak düzenlenmeli ve uygulanmalıdır.