Fen derslerindeki pratik çalışmalarda epistemoloji ve bilimin doğası anlayışları: Kimya öğretimi örneği


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2014

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Sevinç Nihal Yeşiloğlu

Danışman: FİTNAT KÖSEOĞLU

Özet:

Bu çalışmanın temel amacı fen derslerindeki pratik çalışmalarda bilimsel epistemolojinin ve bilimin doğası anlayışlarının gözetilmesi gereğini araştırmaktır. Bu amaçla bilimin doğası anlayışları ve pratik çalışmaları kullanma ile ilgili pedagojik anlayışları bir arada/eş zamanlı geliştirmeyi sağlayan bir öğretim tasarlanmıştır. Bu öğretime katılan 22 kimya öğretmen adayının bu anlayışlarının ne şekilde değiştiği incelenmiştir. Araştırmanın tasarımını nitel araştırma yöntemlerinden biri olan durum çalışması oluşturmuştur. NVivo programı ile analiz edilmeye hazır hale getirilen veriler, analitik tümevarım ve sürekli karşılaştırma metotları model alınarak analiz edilmiştir. Sonuçlar, çalışma öncesinde kimya öğretmen adaylarının bilimin doğası ile ilgili pek çok konuda naif düzeyde anlayışlara sahip olduklarını göstermiştir. Bu naif düzeydeki anlayışların büyük bir kısmı bilimin doğası anlayışları ve pratik çalışmaları kullanma ile ilgili pedagojik anlayışları eş zamanlı geliştirmeyi sağlayan öğretimden sonra bilgili düzeye ulaşmıştır. Ayrıca çalışma öncesinde öğretmen adaylarının fen derslerinde pratik çalışmaları kullanma amaçlarının ve planlarının bilimsel epistemolojiyi yansıtmadığı görülmüştür. Elde edilen veriler çalışma sonunda öğretmen adaylarının büyük bir kısmının pratik çalışmaları kullanma amaçlarında ve planlarında bilimsel epistemolojiyi gözettikleri ve yansıttıklarını göstermiştir. Bu sonuçlardan pratik çalışmaları kullanırken bilimsel epistemolojinin neden gözetilmesi gerektiği, bilimin doğasının öğretimi, özellikle örtük yaklaşım ile ilgili ve öğretmenlerin bilimin doğası anlayışları ile fen öğrenimi ve öğretimi anlayışları arasındaki ilişkiler hakkında çıkarımlar yapılmıştır.