Toplum 5.0 çerçevesinde kentsel katılımda bilgi veiletişim teknolojilerinin kullanılması: küresel veyerel örnekler
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAZAL İREM GÖĞÜŞ GÜLSER
Danışman: ZEYNEP ASLI GÜREL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kentler, yalnızca fiziksel mekânlar değil; toplumsal, ekonomik ve yönetsel ilişkilerin kesiştiği dinamik yapılardır. Bu bağlamda kentsel karar alma süreçlerinde katılım, demokratik meşruiyetin güçlendirilmesi, kamusal güvenin artırılması ve yerel ihtiyaçların daha doğru biçimde tespit edilmesi açısından kritik bir öneme sahiptir. Üretim sistemlerinde ve sosyal bilimlerde yaşanan dönüşümler, kentsel karar alma mekanizmalarını teknik bir rasyonaliteden çok aktörlü bir yönetişim alanına evriltmiştir. Bilgi ve iletişim teknolojilerinde (BİT) yaşanan gelişmeler ise kentsel katılım pratiklerini dönüştürerek yurttaşların karar alma süreçlerine daha doğrudan dâhil olabilmesine olanak tanımaktadır. Bu araştırma, Toplum 5.0 yaklaşımı çerçevesinde, kentsel katılım süreçlerinde BİT'lerin kullanımını incelemeyi amaçlamaktadır. Kentsel katılımın tarihsel ve kuramsal gelişimi ele alınmış; dijitalleşmenin katılım biçimleri üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Bu kapsamda, farklı ülkelerde ve Türkiye'de uygulanan dijital kentsel katılım platformları seçilerek, küresel ve yerel örnekler üzerinden karşılaştırmalı bir analiz gerçekleştirilmiştir. Seçilen dijital katılım uygulamaları; BM ve OECD gibi uluslararası kuruluşların belirlediği ilkeler, literatür taraması ve içerik analizi yöntemi doğrultusunda geliştirilen kriterler çerçevesinde (katılımcılık ve etki, geri bildirim mekanizmaları, şeffaflık ve açık veri kullanımı, erişilebilirlik ve kapsayıcılık, kullanıcı dostu tasarım ve etkileşimli arayüz, sürdürülebilirlik ve yenilikçilik) değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda tez, Toplum 5.0 vizyonu çerçevesinde BİT'lerin insan merkezli, kapsayıcı ve hesap verebilir kentsel katılım pratiklerinin geliştirilmesindeki rolünü ortaya koyarak, mevcut uygulamaların değerlendirilmesine yönelik analitik bir çerçeve sunmaktadır.