Radyasyona bağlı intestinal yan etkilerin önlenmesinde ve tedavisinde borik asit kullanımının yeri ve mikroRNA değişimleri ile epigenetik analizi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YASİN KORUCU
Danışman: BEKİR EREN ÇETİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Abdominopelvik yerleşimli birçok kanserde radyoterapi, hastalık yönetiminde kritik role sahiptir. Bu bölge ışınlamalarında radyasyonla ilişkili enterit en yaygın karşılaşılan ve doz sınırlayan akut yan etkilerindendir. Henüz bağırsaklar üzerinde etkinliği kanıtlanmış radyoprotektif bir ajan bulunamamıştır. Çalışmada bor elementinin ince bağırsaklar üzerindeki radyoprotektif etkinliği araştırılmaktadır. Aynı zamanda bu etkinliğin mikroRNA değişimleri ile epigenetik olarak ortaya konulması amaçlanmaktadır. Bu amaçla 72 adet fare kontrol, sadece borik asit, sadece radyoterapi ve radyoterapi ile borik asit gruplarına ayrıldı. Düşük, orta ve yüksek doz olmak üzere üç farklı borik asit dozu kullanıldı. 8 Gy tüm vücut radyasyon uygulandıktan sonra kan ve doku örnekleri belirli günlerde toplandı. İnce bağırsaklardan histokimyasal ve immünohistokimyasal, kandan moleküler incelemeler yapıldı. Radyasyon enteriti sadece radyoterapi uygulanan grupta diğer gruplara göre anlamlı olarak belirgindi. Histomorfolojik ve immünohistokimyasal analizlerde radyasyon enteriti, borik asit takviyesi alan gruplarda belirgin azaldı. Düşük doz borik asit diğer dozlara göre daha etkin bulundu. Radyasyon ile miR-150-5p, miR-320a-5p, miR-200b-5p ve miR-30a-5p ekspresyon seviyelerinde anlamlı değişiklikler saptandı. Radyasyon yanıtlı bu moleküler değişiklikler borik asit alan gruplarda 6. günde kontrol grubu seviyelerine döndü. Bu bulgulara göre borik asit ince bağırsaklar için radyoprotektif bir ajan olmaya adaydır. Radyasyonla ilişkili ekspresyon seviyeleri değişen miRNA'lar, borik asitin radyoprotektif işlevsel etkinliğini tahmin etmede histopatolojik sonuçlarla korelasyon göstermektedir. Doku spesifik miRNA'lar ile akut radyasyon hasarı erken bir aşamada tespit edilmesi, radyoprotektiflerin daha etkili bir şekilde kullanılmasını sağlayacaktır. Bu sonuçların deneysel ve klinik çalışmalarla konfirme edilmesi gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Radyasyon enteriti, Borik asit, MikroRNA, Radyoprotektif