Tasarım bağlamında endüstriyel ve teknolojik gelişmelerin konargöçer yaşam tarzına ve maddi kültürüne etkileri ~ Mersin Yörükleri örneklemi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, ENDÜSTRİ ÜRÜNLERİ TASARIMI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYŞE ÖZGE AĞÇA

Danışman: DİLEK AKBULUT

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Geçimleri hayvancılığa dayalı olan, kışı ılıman iklimde, sahile yakın bölgelerde, yazı yaylada geçiren ve geleneksel konargöçer yaşam tarzını devam ettiren Yörüklerin sayısı günden güne azalmaktadır. Yörükler, endüstriyel gelişmelerin sağladığı daha iyi yaşam koşullarını göz önünde bulundurarak yerleşik yaşama geçmektedirler. Mevcut koşullar içerisinde, değişimlere uyum sağlamaya çalışan Yörüklerin tükettikleri, biriktirdikleri şeyler artmış, sahip oldukları şeyler ve icra ettikleri faaliyetler bu değişimlerden etkilenmiştir. Endüstriyel ürünler ve Yörüklerin bu ürünleri kullanma çabaları, bazen geçmiş hayatlarındaki nesnelerin ve pratiklerin kaybolmasına bazen de bu nesnelerin yeni malzeme ya da enerji kaynağı gibi çözümler ile günümüz koşullarına adapte edilmesine neden olmaktadır. Maddi kültürde yaşanan değişimler, meskenin yani çadırın içi ve dışındaki alanların da yeniden tanımlanmasını gerektirmiştir. Dolayısı ile yerleşik hayata geçmeden önce konargöçerlik, yarı-göçerlik - yarı-yerleşiklik gibi ara yaşam tarzlarına dönüşmüştür. Bu çalışmada, Mersin ili civarında yaşayan konargöçer Yörükler, yarı-göçer Yörük aileleri, Yörük şenlikleri ve Yörük müzeleri üzerinden saha çalışması ve mülakatlar yapılmıştır. Çalışmanın amacı, endüstriyel gelişmeler sonucu yarı-göçer hayatın maddi kültüründe ve yaşam tarzında yaşanan değişimlerin ve endüstriyel ürünlerin bu yaşam tarzına uyarlanma süreçlerinin analiz edilmesidir. Bunun sonucunda tasarım, yerellik ve sürdürülebilirlik bağlamında yarı-göçer yaşam tarzındaki ürünlerin geleneksel konargöçer yaşam tarzındaki nesneler ile karşılaştırmalı bir kategorizasyonu oluşturulmuştur. Tüm bu çalışmalar, Yörük kültürünün mevcut durumunun anlaşılması ve kültürün yok olmasını önlemek amacı ile gerçekleştirilebilecek olası tasarım ve sürdürülebilirlik projeleri için öngörüler içermesi açısından önem arz etmektedir.