Farklılaştırılmış öğretim stratejisi olarak kullanılan dijital öykü kartlarının öğrenme güçlüğü ve üstün zekalı öğrencilerin öykü yazma becerilerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İREM AKÇAYIR
Danışman: Mahmut Çitil
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, tablet aracılığıyla sunulan dijital öykü kartlarının öğrenme güçlüğü olan ve üstün yetenekli öğrencilerin yazılı anlatım becerileri üzerindeki etkisini belirlemeyi amaçlamaktadır. Günümüz eğitim sistemlerinde bireysel farklılıkların gözetilmesi ve öğrenme sürecinin bireyselleştirilmesi giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Öğrenme güçlüğü olan öğrenciler, yazılı anlatım sürecinde bilişsel ve dil becerileri açısından çeşitli zorluklarla karşılaşırken, üstün yetenekli öğrenciler ise daha yaratıcı ve karmaşık yapılar oluşturma eğilimindedirler. Bu farklı öğrenme profillerine yönelik destekleyici materyallerin geliştirilmesi, yazma becerilerinin geliştirilmesine yönelik etkili bir yaklaşım olarak değerlendirilmektedir. Bu bağlamda, dijital öykü kartları, bireyselleştirilmiş öğretim uygulamalarıyla öğrencilere destek sunarak, onların yazma sürecine aktif katılımını artırmayı hedeflemektedir. Bu çalışmada, tek denekli araştırma desenlerinden denekler arası yoklama evreli çoklu yoklama deseni kullanılarak, dijital öykü kartlarının yazılı anlatım becerilerine etkisi deneysel olarak incelenmiştir. Çalışma, Ankara ilinde bir Bilim ve Sanat Merkezi (BİLSEM) ile özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde öğrenim gören toplam altı öğrenci (üç üstün yetenekli ve üç öğrenme güçlüğü olan öğrenci) ile gerçekleştirilmiştir. Öğrencilerin yazma becerileri, öğretim sürecinin her aşamasında ürettikleri yazılı ürünler değerlendirilerek ölçülmüştür. Çalışmanın amacı, dijital öykü kartlarının farklı öğrenme profillerine sahip öğrenciler üzerinde nasıl bir etki yarattığını belirlemek ve öğretmenlerin bu materyalleri sınıf içi öğretimde nasıl daha etkili kullanabileceklerine dair öneriler sunmaktır. Bu amaçla dijital öykü kartları sarı, mavi ve kırmızı olmak üzere üç kategoride hazırlanmıştır. Sarı kategori desteklenmesi gereken öğrenciler için temel öykü ögelerini içeren kartlardır. Mavi kartlar, ortalama başarılı olan öğrenciler için hazırlanmış ve sarı kartlar ile birlikte kullanılarak öğrencilere ögeler açısından zengin öyküler oluşturmayı hedeflemektedir. Kırmızı kartlar diğer tüm kartlarda birlikte kullanılarak ortalamanın üzerinde olan ve üstün zekalı öğrencilerin yaratıcılıklarını artırmayı hedefleyen öykü ögelerine sahip kartlardır. Araştırmanın ilk aşaması olan ihtiyaç analizinde, dijital öykü kartlarına duyulan gereksinimi belirlemek amacıyla sosyal medya platformlarından veri kazıma (web scraping) yöntemiyle içerik toplanmış ve öğretmen görüşleri ile karşılaştırılmıştır. Bu süreçte metin madenciliği, duygu analizi ve konu modellemesi gibi doğal dil işleme (DDİ) teknikleri kullanılmıştır. Web kazıma verileri analiz edilerek, eğitimcilerin yazılı anlatım becerileri ile ilgili dijital araç kullanımına dair eğilimleri belirlenmiş ve öğretmen görüşleriyle birleştirilerek dijital öykü kartlarının eğitimde nasıl bir boşluğu doldurabileceği değerlendirilmiştir. Deneysel uygulama sürecinde, öğrencilere dijital öykü kartları aracılığıyla farklılaştırılmış yazma etkinlikleri sunulmuş ve öğrencilerin yazılı anlatım performansları sistematik bir şekilde değerlendirilmiştir. Öğrencilerin yazma performanslarını ölçmek amacıyla Hikâye Elementleri Değerlendirme Ölçeği (Coşkun, 2005) ve 6+1 Analitik Yazma ve Değerlendirme Ölçeği (Özkara, 2007) kullanılmıştır. Öğretim sürecinin her aşamasında öğrencilerin yazılı anlatım becerilerini değerlendirmek amacıyla oturum bazlı analizler gerçekleştirilmiş ve performans değişimleri zaman serili çizgisel grafiklerle görselleştirilmiştir. Yoklama evreli çoklu yoklama deseni kullanılarak gerçekleştirilen deneysel uygulamada, öğrencilerin yazma becerilerinde meydana gelen gelişmeler grafiksel analiz yöntemleriyle yorumlanmıştır. Araştırmada ayrıca sosyal geçerlik verileri toplanmış ve betimsel analiz teknikleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Öğrencilerin dijital öykü kartlarına yönelik algıları, öğretmenlerin uygulamaya ilişkin görüşleri ve ailelerin çocuklarının yazma sürecine dair gözlemleri analiz edilerek, dijital öykü kartlarının öğretim ortamlarında nasıl bir etki yarattığı detaylı şekilde incelenmiştir. Bu analizler sonucunda, dijital öykü kartlarının yazılı anlatım becerilerini geliştirmeye yönelik olarak hem öğrenme güçlüğü olan hem de üstün yetenekli öğrenciler için etkili bir araç olduğu ortaya konmuştur. Özellikle, öğrencilerin yazılı anlatım süreçlerinde daha yaratıcı, yapılandırılmış ve akıcı metinler oluşturdukları, yazma kaygılarının azaldığı ve sürece daha fazla motive oldukları gözlemlenmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, dijital öykü kartlarının bireyselleştirilmiş öğretim stratejileriyle birleştirilerek yazma becerilerini geliştirmede güçlü bir araç olarak kullanılabileceği öngörülmektedir. Araştırma, öğretmenlerin dijital öykü kartlarını sınıf içi öğretimde nasıl daha etkili şekilde kullanabileceklerine dair öneriler sunmakta ve öğrenme güçlüğü yaşayan ya da üstün yetenekli öğrencilerin yazılı anlatım becerilerinin desteklenmesine yönelik uygulamalara ışık tutmaktadır. Sonuç olarak, bu çalışma eğitimde teknoloji destekli materyallerin önemini vurgulamakta ve dijital öykü kartlarının, öğrenme güçlüğü olan ve üstün yetenekli öğrencilerin bireysel ihtiyaçlarına yönelik öğretim süreçlerinde etkili bir şekilde kullanılabileceğini ortaya koymaktadır. Bu araştırma, gelecekte farklı öğrenci grupları ve öğretim ortamlarında dijital destekli yazma uygulamalarının daha kapsamlı şekilde değerlendirilmesine yönelik öneriler sunmaktadır.