XVII. yüzyıl Türk edebiyatında kaside

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 1994

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: YAŞAR AYDEMİR

Danışman: CEMAL KURNAZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

XVII. y.y.da dîvânı olan 145 şairden, lOÜ'üne ulaşabildim. Bunların 70'inde kaside olduğunu gördüm ve toplam 760 kaside tesbil ettim. Bu kasideler üzerinde yaptığım incelemeyle, kasidenin kurallarını belirlemeye ve bunları istatistik? grafiklerle izaha özen gösterdim. Kaside, bir nazım şeklinin adıdır. Bu şekille tevhîd, münâcât, na't, medhiye, mersiye ve fahriye türünde şiirler yazılmıştır. Tezin I. Bölümü'nde, kasidenin şekil bakımından özellikleri incelenmiş ve varılan sonuçlar, grafiklerle de gösterilmiştir. Yapılan incelemede, kasidenin beyit sayısı açısından kesin bir sınırlandırmanın mümkün olmadığı sonucuna varılmıştır. Vezinler açısından bakılınca, en fazla Mefâîlün/Mefâîlün/Mefâîlün/Mefâîlün kalıbı kullanılmış ve bahirler bazında Recez Bahri ilk sırada yer almıştır. Kasidelerde en fazla tam kafiye, redif olarak da ek halinde redif kullanılmıştır. II. Bölümde kasidenin muhteva açısından incelenmesi yapılmış ve varılan sonuçlar, örneklerle izah edilmiştir. Tevhîd. münâcât, na't. medhiye türleri, ayrı ayrı içerik açısından incelenmiştir. "Kasidenin Vesika Değeri" başlığı altında kasidenin tarihe, edebiyat tarihine, folklora, sosyolojiye ve etnografyaya ışık tuttuğu, seçilen örneklerle izah edilmiş ve bu dallar için edebiyatın vazgeçilmez bir kaynak olduğu vurgulanmıştır. Kasidenin genel özelliklerini yansıtan, "Örnek metinler"eyer verilmiştir.