Paylaşımlı kitap okuma ve uyarlanmış soru-cevap ilişkisi stratejisinden oluşan müdahale paketinin gelişimsel yetersizliği olan çocukların dinlediğini anlama becerilerine etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Özel Eğitim, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEHRA ŞİMŞEK
Danışman: Arzu Doğanay Bilgi
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırmanın amacı, paylaşımlı kitap okuma ve uyarlanmış soru-cevap ilişkisi stratejisinden oluşan müdahale paketinin gelişimsel yetersizliği olan çocukların dinlediğini anlama becerileri üzerinde etkisini belirlemektir. Araştırmada tek denekli deneysel desenlerden katılımcılar arası çoklu yoklama deseni kullanılmıştır. Araştırma, 60-75 ay aralığında gelişimsel yetersizliği bulunan dört çocukla yürütülmüştür. Deney süreci başlama düzeyi, müdahale ve izleme oturumlarından oluşmuştur. Müdahalede çocukların dinlediklerini anlama becerilerinin geliştirilmesi için paylaşımlı kitap okuma müdahalesi ile "bilgi, araştırma, çıkarım ve ilişki kurma" soru türlerinden oluşan uyarlanmış soru-cevap ilişkisi stratejisi bir arada kullanılmıştır. Müdahalede çocuklara hikâye kitapları okunmuş ve okuma boyunca ilgili sayfalarda her bir soru türüne ve nasıl cevaplanacağına model olunmuştur. Model olma sürecinde soru türü temsili bir görselle eşleştirilmiş, soru türünü ve nasıl cevaplayacağını öğreten senaryolar okunmuş ve örnek sorularla sorunun nasıl cevaplanacağı modellenmiştir. Veri toplama ve müdahalede okul öncesi dönem çocuklarının gelişim özelliklerine uygun on üç adet resimli hikâye kitabı kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak deney süreci başında ve sonunda Dinlediğini Anlama Testi kullanılmış, ayrıca müdahale boyunca sürekli olarak bağımsız değişkene ilişkin veri toplanmıştır. Araştırma bulgularına göre paylaşımlı kitap okuma ve uyarlanmış soru-cevap ilişkisi stratejisinden oluşan müdahale paketinin gelişimsel yetersizliği olan çocukların dinlediğini anlama becerilerinin geliştirilmesinde etkili olduğu görülmüştür. Buna ek olarak çocukların edindikleri dinlediğini anlama beceri düzeyini 2 ile 5 hafta arasında korudukları gözlenmiştir. Çocuklardan, ebeveynlerinden ve öğretmenlerinden alınan sosyal geçerlik verilerine göre öğretmenler ve anneler uygulanan müdahaleyi etkili ve verimli bulduklarını, çocuklar ise çalışmaya katılmaktan mutlu olduklarını ifade etmişlerdir.