Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde santral kateter uygulamalarının retrospektif incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF GÖKÇE ÜNAL
Danışman: İbrahim Murat Hırfanoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Santral kateterler özellikle ağır hasta ve prematüre yenidoğanların takibinde YYBÜ'lerde sıklıkla kullanılan bir yöntemdir. Parenteral beslenme, yüksek konsantrasyonda intravenöz sıvı, uzun süreli antibiyotik tedavisi, kan basıncı izlemi gibi çeşitli endikasyonlarla kullanımı mevcuttur. Bu çalışmanın amacı; hastanemiz YYBÜ'de uygulanan kateterlerin özelliklerinin incelenmesi, KİKDE gelişimi ve HYS'nin hastanın YYBÜ'ye yattığı ilk 24 saat içerisinde elde edilen veriler ışığında makine öğrenmesi modelleri kullanılarak tahmin edilmesidir. Ocak 2019 – Aralık 2021 tarihleri arasında Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde kateterizasyon uygulanmış 306 yenidoğan ve 582 kateter retrospektif olarak incelendi. Hastaların demografik bilgileri, hastalara verilen tedaviler ve uygulanan kateterlere ait özellikleri kaydedildi. PYSK takılı kalma süresi, KİKDE gelişimi ve HYS için risk faktörleri analiz edildi. YYBÜ'ye yatışlarının ilk 24 saatinde elde edilen bulgular ile makine öğrenmesi algoritmaları kullanılarak KİKDE gelişimi ve HYS tahmin eden modeller oluşturuldu. Hastaların 170'i (%55,6) erkek, 136'sı (%44,4) kız; 46'sı (%15) NSVY, 260'ı (%85) C/S ile doğmuş olup ortalama gestasyonel yaş 34,4 hafta (251/7-422/7), ortalama doğum ağırlığı 2241,1 gr (530-4660) idi. Doğum ağırlığına göre KİKDE hızı; ≤1000 gr hastalarda 6,4/1000 kateter günü, 1001-1500 gr arası hastalarda 9,8/1000 kateter günü, 1501-2500 gr arası hastalarda 6,9/1000 kateter günü, >2500 gr hastalarda 4,3/1000 kateter günü idi. PYSK takılı kalma süresini etkileyen faktörler; komplikasyon gelişimi ve HYS (p<0,001), antibiyoterapi ihtiyacı (p=0,003) idi. KİKDE gelişimini etkileyen faktörler; kan ve kateter ucu kültüründe üreme olması (p<0,001) idi. HYS'yi etkileyen faktörler gestasyonel hafta, doğum ağırlığı ve verilen ventilasyon destek tedavisi (p<0,001); antibiyoterapi ve kateter ucu kültüründe üreme olması (p=0,002); PYSK takılması (p=0,009) idi. Çalışmada KİKDE gelişimi en iyi 0,763 AUC değeri ile Gradyan Artırma algoritması tarafından modellendi. HYS en iyi 0,815 R2 değeri ile en iyi Ekstrem Gradyan Artırma algoritması tarafından modellendi. Yapay zekanın sağlık alanında kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır ve yenidoğan alanında çok az çalışma bulunmaktadır. KİKDE gelişimi ve HYS'nin doğru tahmin edilmesi; hasta bakım sürecinin doğru planlanmasına, önlenebilir morbidite ve mortalitelerin engellenmesine katkı sağlamasının yanında hasta akışının etkin şekilde yönetilip hastane maliyetlerinin azaltılmasına da yardımcı olabilir. Anahtar kelimeler: makine öğrenmesi, yenidoğan, kateter ilişkili kan dolaşımı enfeksiyonu (KİKDE)