Öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeyleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, EĞİTİM YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2007
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DİLEK ERDEMOĞLU ŞAHİN
Danışman: NECATİ CEMALOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu araştırma, ilköğretim ve ortaöğretim okullarında görev yapan öğretmenlerinmesleki tükenmişlik düzeylerinin yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu, meslekikıdem, branş, okul türü, sınıflardaki ortalama öğrenci sayısı, okulun bulunduğu çevreninsosyo-ekonomik durumu, çalışma ortamından memnuniyet durumu, üstlerinden takdir görmedurumu, mesleki açıdan verim düzeyini değerlendirme, mesleği isteyerek yapma durumu vemesleki açıdan manevi doyumu değerlendirme değişkenlerine göre farklılaşıpfarklılaşmadığını belirlemek amacıyla yapılmış betimsel bir araştırmadır.Bu araştırmanın örneklemine, random tekniği ile Ankara Büyükşehir Belediyesisınırları içerisindeki Çankaya, Yenimahalle ve Keçiören ilçelerinde görevli 22.776 ilköğretimve 6.978 ortaöğretim öğretmeninin %2'si ?Küme Örnekleme? yöntemi ile seçilmiştir.Örneklem, 18 ilköğretim okulunda görev yapan 361 öğretmen ve 9 ortaöğretim okulundagörev yapan 154 öğretmen olmak üzere toplam 515 öğretmenden oluşmaktadır.Araştırmada, veriler, iki bölümden oluşan bir anket aracılığı ile toplanmıştır. Anketinilk bölümü ?Kişisel Bilgi Formu?, ikinci bölümü ise ?Maslach Tükenmişlik Envanteri?dir.Araştırma sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesinde SPSS 13.0 programındanyararlanılmıştır. Araştırma için frekans (f), yüzde (%), aritmetik ortalama ( ), t testi ve tekyönlü varyans analizi (F) hesaplanmıştır.Araştırmada elde edilen sonuçlara göre, Duygusal Tükenme ve Duyarsızlaşmaöğretmenlerin büyük yaş grubunda yüksektir. Kişisel Başarı öğretmenlerin yaşlarındanetkilenmemektedir. Duyarsızlaşma ve Kişisel Başarı öğretmenlerin medeni durumlarındanetkilenmezken, Duygusal Tükenme dul öğretmen gruplarında yüksek düzeydedir. KişiselBaşarı öğretmenlerin eğitim durumlarından etkilenmezken, Eğitim Enstitüsü mezunlarınındaha fazla Duyarsızlaşma ve Duygusal Tükenme yaşadıkları belirlenmiştir. Kişisel Başarıöğretmenlerin mesleki kıdemlerinden etkilenmezken, 26 yıl ve üzeri kıdemi olanöğretmenlerin daha fazla Duygusal Tükenme ve Duyarsızlaşma yaşadıkları belirlenmiştir.Duygusal Tükenme öğretmenlerin branşlarından etkilenmezken, Duyarsızlaşma Din Kültürüve Ahlak Bilgisi branşında, Kişisel Başarı ise Türkçe branşında diğer branşlara göre yüksekbulunmuştur. Öğretmenlerin çalıştıkları okulun bulunduğu bölgenin sosyo-ekonomik durumuarttıkça öğretmenlerin Kişisel Başarı ve Duyarsızlaşma düzeyleri de artmaktadır. DuygusalTükenme düzeyi ile sosyo-ekonomik durum arasında anlamlı fark olmadığı saptanmıştır.Duygusal Tükenme ve Kişisel Başarı öğretmenlerin çalıştıkları okul türündenetkilenmezken, ilköğretimde çalışan öğretmenlerin daha fazla Duyarsızlaşma yaşadıklarıbelirlenmiştir. Kişisel Başarı öğretmenlerin çalıştıkları ortamdan memnun olmalarındanetkilenmezken, Duyarsızlaşma ve Duygusal Tükenme çalıştıkları ortamdan memnunolmayanlarda yüksek bulunmuştur. Kişisel Başarı, Duyarsızlaşma ve Duygusal Tükenmedüzeylerinin her üçü de öğretmenlerin ders verdikleri sınıflardaki ortalama öğrencisayısından, üstlerinden takdir görme durumlarından, mesleki verimlerinideğerlendirmelerinden, mesleklerini isteyerek yapma durumlarından, duydukları manevidoyumdan etkilenmektedir. Sınıflardaki ortalama öğrenci sayısı arttıkça, öğretmenlerüstlerinden takdir görmediklerinde, kendilerini verimli bulmadıklarında, öğretmenliğiistemeyerek yaptıklarında ve az manevi doyum yaşadıklarında daha fazla Kişisel Başarı,Duyarsızlaşma ve Duygusal Tükenme yaşadıkları saptanmıştır. Öğretmenlerin cinsiyetlerinintükenmişlik düzeylerinde bir farklılık oluşturmadığı belirlenmiştir.