Gıda katkı maddelerinden D-Sorbitol ve D-Sorbitol-Xylitol karışımının genotoksik etkilerinin araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, BİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA GÜNEŞ
Danışman: Deniz Yüzbaşıoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:D-Sorbitol (DS) ve D-Sorbitol ile Xylitol (DSX) karışımı gıdalarda tatlandırıcı katkı maddesi olarak kullanılan şeker alkolleridir. Bu çalışmada, sıklıkla tercih edilen bu iki tatlandırıcının insan periferal kan lenfositlerinde olası in vitro genotoksik etkileri Kromozomal Anormallik (KA), Kardeş Kromatit Değişimi (KKD), Sitokinez Blok Mikronükleus Sitom (CBMN-Cyt) ve Comet testi kullanılarak belirlenmiştir. Ayrıca, bu tatlandırıcı maddelerin mitotik indeks (Mİ), replikasyon indeksi (Rİ) ve nükleer bölünme indeksi (NBİ) üzerine etkileri de incelenmiştir. DS'ün 62,5; 125; 250; 500; 1000 µg/mL'lik, DSX'in 500 ve 1000 µg/mL'lik konsantrasyonlarının 1:1 ve 3:1; oranında karışımları kullanılmıştır. Her iki tatlandırıcı da yüksek konsantrasyonlarda kromozom anormallik frekansını önemli ölçüde artırmıştır. Hem DS (62,5 μg/mL hariç) hem de DSX tüm konsantrasyonlarda ve tüm uygulama sürelerinde kardeş kromatit değişimlerini artırmıştır. CBMN-Cyt testinde, iki madde de mikronükleus (MN), nükleer tomurcuk (NT) ve nükleoplazmik köprü (NPK) görülme sıklığını kontrole kıyasla artırmıştır. Ancak bu artış sadece yüksek konsantrasyonlarda istatistiksel olarak önemlidir. Tüm muamelelerde mitotik indeks anlamlı olarak azalmış olup bu azalış sadece yüksek konsantrasyonlarda ve uzun uygulama sürelerinde anlamlıdır. Replikasyon ve nükleer bölünme indekslerinde ise anlamlı bir değişiklik gözlenmemiştir. Comet testi sonuçlarına göre D-Sorbitolün tüm konsantrasyonları (kuyruk momentinde en düşük iki konsantrasyon hariç), DSX'de ise hemen hemen tüm konsantrasyonlarda (1:1 oranında sadece 1000/1000 μg / mL) comet kuyruk yoğunluğu, kuyruk uzunluğu ve kuyruk momentini önemli düzeyde artırmıştır. DS ve DSX'in in vitro insan lenfositlerinde yüksek konsantrasyonlarda genotoksik ve sitotoksik etkilere sahip olduğu sonucuna varılmıştır.