Mobilya üreten işletmelerde ağaç ve kompozit panel tozlarının insan sağlığı üzerine etkileri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, AĞAÇ İŞLERİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ERKAN OKURCAN

Danışman: HAMZA ÇINAR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırmada, mobilya üreten işletmelerdeki ağaç ve kompozit panel tozlarının insan sağlığı üzerindeki etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaca yönelik olarak 20 farklı işletmede toz ölçümleri, anket çalışması ve gözlemler yapılmıştır. Tüm işletmelerin toz ölçümleri Kişisel Toz Maruziyet Ölçüm Cihazı (TSI SIDEPAK AM 510) ile yapılmış, ortalaması 1,43 mg/m3, anlık maksimum ölçüm değeri ise 19,46 mg/m3 olarak tespit edilmiştir. Toz değerleri küçük ölçekli işletmelerde 1,89 mg/m3, orta ölçekli işletmelerde 0,96 mg/m3, ağaç işleyen işletmelerde 1,27 mg/m3, kompozit işleyen işletmelerde 1,58 mg/m3 olarak ölçülmüştür. En düşük toz ölçüm ortalamasına 0,55 mg/m3 ile Cnc makinasında rastlanmıştır. Toza maruz kalma seviyelerinde tekli ve çoklu değişkenlerin (işletme büyüklükleri, işletme türleri, havalandırma sistemleri, kullanılan makineler) çeşitli etkilerinin olduğu gözlenmiştir. Anketler sonucunda, sağlık sorunu yaşadığını belirten çalışan oranı %88, sağlık sorunlarının mesleki nedenlerden kaynaklandığını düşünenlerin oranı %60, bu sağlık sorunlarının tozdan kaynaklı olduğunu düşünenlerin oranı %45 bulunmuştur. Ayrıca toz koruyucu donanım kullanmayan çalışanların oranı %29 olarak tespit edilmiştir. Yaşanılan sağlık sorunlarının %67'sini solunum yolu rahatsızlıkları, %11'ini dermatolojik ve alerjik rahatsızlıklar oluşturmaktadır. Ağaç ve kompozit panel tozlarının içeresindeki kimyasalların bu rahatsızlıklara neden olabileceği düşünülerek, çalışanlara rotasyon uygulanması ve koruyucu önlemlerin alınması gerektiği sonucuna varılmıştır.