KAR ÇIĞI DİNAMİK MODEL YAZILIMI

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HAKAN ÇIRAK

Danışman: Önder Koçyiğit

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bir doğa olayı olarak tariflenebilecek kar çığları, yüksek dağlık bölgelerde yaşamı ve çevreyi tehdit etmekte, etkileri ile bazen afet boyutunda sonuçlara neden olmaktadır. Çığlar, Avrupa Ülkeleri, Amerika Birleşik Devletleri, Rusya, Kanada, Japonya, Hindistan ve Şili gibi dünyanın birçok ülkesinde görülmekte ve binlerce insanın hayatını kaybetmesine sebep olmaktadır. Türkiye'de çığ ile ilgili yapılan araştırmalar ve kurumsal çalışmalar, konu ile ilgili deneyimli ülkelerin geliştirmiş olduğu uygulamalara yoğunlaşarak devam etmektedir. Bu nedenle ülkemize ait henüz tam olarak sürdürülebilir çığ araştırma ve önleme politikaları geliştirildiği söylenemez. Teknolojik gelişimle birlikte birçok mühendislik uygulamalarında olduğu gibi çığ araştırmalarında da bilgisayar programları önemli bir rol üstlenmektedir. Bu nedenle özellikle çığ önlem konusunda yapılan planlama ve tasarım çalışmalarında yabancı kaynaklı yazılımlar yerine yerli yazılımların hazırlanması ve kullanımı sürdürülebilir çığ afet yönetimi açısından oldukça önemlidir. Bu kapsamda birçok açıdan çığ çalışmalarına katkı sağlayacağı düşüncesiyle çığ olaylarının teknik açıdan incelenmesi, simülasyonu ve çığın durma mesafesinin tespitini amaçlayan bir yazılım geliştirilmiştir. Yüksek Lisans tez çalışması kapsamında üretilen "Gazi-Çığ" isimli yazılım, çığın yamaç aşağı hareketi doğrultusunda, literatürde Kütle Merkezi Modeli ya da PCM olarak bilinen bir boyutlu çığ matematiksel modelini uygulamaktadır. Topografik ve fiziksel girdi verileri ile çalışan programa ait çıktılar, çığa ait önemli fiziksel sonuçları; çığ kütlesinin hızı, çığın basıncı ve durma mesafesi bilgilerini sağlamaktadır. "Gazi-Çığ" programının ürettiği sonuçlar, konu ile ilgili yaygın kullanıma sahip İsviçre WSL Enstitüsü tarafından geliştirilen RAMMS (Rapid Mass Movement Simulation) ve AVAL-1D programlarının çıktılarıyla karşılaştırılmaktadır. Programın literatür sonuçları ile uyumlu sonuçlar üretmesi ve geliştirilmeye müsait olması ileride kullanım durumu açısından ümit vericidir.