Maarif salnamelerine göre İstanbul'da eğitim-öğretim (1898-1903)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2007

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FİLİZ ÜNAL

Danışman: NECDET HAYTA

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Yükselme Döneminde kendisini her sahada Batıdan üstün görenOsmanlı Devleti, Lale Devri'nden itibaren bu inancını kaybetmeye başlamışve Batıyı model olarak izlemiştir. Başlangıçta bu durumu Batının askeriüstünlüğü olarak değerlendiren devlet adamlarımız, II. Mahmud ve Tanzimatdevirlerinden itibaren her sahada Avrupa kurumlarını örnek almışlardır. Artıkokullaşma konusunda da batı kurumları hızlı bir şekilde iktibas edilmeyebaşlamıştır. Özellikle Tanzimat devlet adamları, yeni mekteplerin açılmasınaönem verdikleri gibi maarif teşkilatının da Avrupai tarzda örgütlenmesinisağlamışlardır. Yapılan çalışmalarla ilk ve ortaöğretim daha programlı birşekle konulmuştur. Osmanlı son dönem eğitimine yön veren 1869 Maârif-iUmûmiye Nizâmnâmesi ile eğitim teşkilatımız radikal bir değişikliğeuğramıştır.Tanzimat döneminin ardından başlayan I. Meşrutiyet döneminde deeğitim sahasındaki modernleşmeye ve yeni eğitim kurumlarının açılmasınadevam edilmiş ve Osmanlı eğitim kademeleri eksiksiz bir şekle konulmuştur.20. yüzyıl başlarına gelindiğinde okullaşma hareketi, hızını sürekli artırarakdevam etmiş ve günümüze kadar ulaşan birçok eğitim kurumunun oluşmasınısağlamıştır.1903 yılına gelindiğinde İstanbul'da askerû eğitimde Harbiye, Tıbbiye,Mühendishâne ve Bahriye Mektebi, yüksek öğretimde Dârülfünûn, MülkiyeMektebi, Mülkû Tıbbiye, Hukuk Mektebi, Dârülmuallimûn ve Dârülmuallimât;orta öğretimde Sultânû, İdâdûler ve Rüşdiyeler, ilköğretimde ise ibtidâilerdevletin temel eğitim kurumları olarak varlığını sürdürmeye devam etmiştir.Başta Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere İstanbul'daki bumekteplerde yetişen birçok devlet adamı, asker, bürokrat ve aydın geleceğinTürkiye'sine yön vermişlerdir.Anahtar Kelimeler: Osmanlı İmparatorluğu, İstanbul, Salnâme,Eğitim-Öğretim.