Oral antikanser ilaç kullanan yaşlı kanser hastalarına tele-hemşirelik yolu ile verilen eğitimin ve izlemin öz-etkililik ve ilaç uyumuna etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, -, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Sümeyye BAŞOĞLU

Danışman: Ülkü Polat

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırma, oral antikanser ilaç kullanan yaşlı kanser hastalarına tele-hemşirelik yolu ile verilen eğitimin ve yapılan izlemin ilaç tedavisine bağlılık öz-etkililiğine ve uyumuna etkisini belirlemek amacıyla randomize kontrollü olarak yapılmıştır. Örneklemini, 60 yaşlı kanser hastası oluşturmuştur. Araştırma 48 hasta (23 müdahale ve 25 kontrol) ile tamamlanmıştır. Verilerin toplanmasında Yaşlı Bilgi Formu, Oral Kemoterapi Uyum Ölçeği (OKUÖ), İlaç Tedavisine Bağlılık/Uyum Öz-Etkililik Ölçeği (MASES), Tele-hemşirelik Değerlendirme Formu ve Telefonla İzlem Formu kullanılmıştır. Müdahale grubundakilere WhatsApp aracılığıyla ilk dört hafta kısa mesaj ve eğitim videoları gönderilmiş, beşinci haftadan sonra sekiz hafta boyunca telefonla izlem yapılmıştır. Tüm katılımcılara ilk görüşmede veri toplama araçları uygulanarak ön test değerlendirmesi yapılmıştır. Kontrol ve müdahale grubuna 8. haftada ara değerlendirmesi, 12. haftada son test uygulanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde bağımsız örneklem t testi, ki kare testi ve pearson korelasyon testi kullanılmıştır. Çalışmada, müdahale ve kontrol gruplarının Oral Kemoterapi Uyum Ölçeği (OKUÖ), İlaç Tedavisine Bağlılık/Uyum Öz-Etkililik Ölçeği (MASES) ön test puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark yokken (p>0,05) son test puan ortalamaları arasında anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). Bu çalışmada, yaşlı kanser hastalarına tele-hemşirelik ile verilen eğitimin ve yapılan izlemin bireylerin ilaç tedavisine bağlılık öz-etkililiklerini ve ilaç uyumlarını olumlu şekilde etkilediği belirlenmiştir. Araştırma sonuçları doğrultusunda; oral antikanser ilaç kullanan yaşlı kanser hastalarında tele-hemşireliğin, ilaç uyumunun artırılmasında ve öz-etkililiğin geliştirilmesinde kullanılması önerilmektedir.